Даатгуулагчийн хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэмж авах өвчний жагсаалт

Эрүүл мэндийн сайд, Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын сайдын 2023 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдрийн А/441, А/192дугаар хамтарсан тушаалынхавсралт

Даатгуулагч, хүний хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацаа, шалтгааныг магадлах, хөдөлмөр зохицуулалт хийхэд баримтлах өвчний жагсаалт

№Өвчний нэрҮе шатӨвчний кодХувь хэмжээХугацааХөдөлмөрийн нөхцөл солих, А.Ердийн өвчин болон ахуйн осол 1.ХАЛДВАРТ ӨВЧИНАмьсгалын эрхтний сүрьеэ1.1Амьсгалын эрхтний сүрьеэгийн хүнд,хүндэвтэр хэлбэр зүрх судасны дутагдлынII, III үеА. Амьсгал болон бусад эрхтний сүрьеэгийн шинэ тохиолдлын хүнд, хүндэвтэр хэлбэр, амьсгалын дутагдал II үеА15702 жил хүртэлхБ. Амьсгал, бусад эрхтний сүрьеэгийн давтан тохиолдлын хүнд, хүндэвтэр хэлбэр, амьсгалын дутагдал III үе 802 жил1.2Уушги болон бусад эрхтэнд сүрьеэ өвчний улмаас мэс засал хийлгэсэнА. Тухайн эрхтний үйл ажиллагааны дутагдалгүй 702 хүртэлхжилБ. Тухайн эрхтний үйл ажиллагааны дутагдалтай802 жил 1.3Сорвит хөндийт сүрьетэй, сэдрэлийн үе, архаг хордлого, хоёр уушги хамарсан зүрх судасны дутагдлын II, III үе802 жилУушгины бус эрхтний сүрьеэ1.4Сүрьеэгийн мэнэн идэвхтэй үедээ ба өвчилсний дараах үед тэнцвэр, хараа, сонсгол, хөдөлгөөний эрхтний үлдэц өөрчлөлтийн аль нэг илэрсэн болСэдрэлийн ба намжмал үеА17802 жил1.5Өвдөг, түнх, тохой, мөрний үений сүрьеэгийн хүндрэлийн улмаас үений хөдөлгөөн бүр мөсөнбуюу 2/3 нь хязгаарлагдсан болСэдрэлийн ба намжмал үеА18702 жилНурууны сүрьеэ (хүзүү, сээр, бүсэлхий, ууцны нугалам)-ын улмаас нурууны үенийхөдөлгөөн2/3-оос дээш хязгаарлагдаж хөдөлгөөнгүй болсон, аль нэг мөчинд саажилт үүссэн болСэдрэлийн ба намжмал үеА18702 жил1.6Сүрьеэгийн улмаас эрхтэн тогтолцооны талаас дахин сэргэхгүй өөрчлөлтөнд орсон (амьсгал, зүрх судасны архаг дутагдалтай, яс үе мөчний сүрьеэ, менингит)802 жилЭмэнд тэсвэртэй сүрьеэ1.7а/Амьсгалын ба бусад эрхтний эмэнд тэсвэртэй сүрьеэ (ЭТС)-ийн улмаас эмчлэгдэж байгаа болон эмчилгээний дараах үеСэдрэлийн ба намжмал үеA15-A19802 жил1.8б/Амьсгалын болон бусад эрхтний маш олон эмэндтэсвэртэй сүрьеэгийн (МОЭТС) бүх тохиолдолСэдрэлийн ба намжмал үеA15-A1990хугацаагүй1.9ДОХ, ХДХВ-ийн халдварын 1-4 дүгээр шата/ХДХВ-ийн халдварын эмнэлзүйн I-II үе шат(Ретровирусийн эсрэгэмчилгээнд 12 сар ба түүнээс дээш хугацаанд >95%тууштай хамрагдсан) B20
B21
B22
B23
B24602 жилб/ХДХВ-ийн халдварын эмнэлзүйн III үе шат (Ретровирусийн эсрэгэмчилгээнд 6 сар ба түүнээс дээш хугацаанд >95%тууштай хамрагдсан)702 жилв/ХДХВ-ийн халдварын эмнэлзүйн IV үе шат- ДОХ (Ретровирусийн эсрэгэмчилгээ эхэлсэн байх)802 жил1.10Бруцеллёза/Ээнэгшил хагас алдсан өөртөө үйлчлэх чадвартай (остеоартит, остеоартоз, спондилит) спондилёз, коксартроз)А23501 жилб/Ээнэгшил бүрэн алдсан, өөртөө үйлчлэх чадвартай (фиброз, анкилоз, үений хэлбэр, бүтэц алдагдаж эргэшгүй өөрчлөлттэй) бруцеллёзын ийлдсийн шинжилгээ сөрөгжсөн буюу үлдэц хэлбэртэй702 жилв/Ээнэгшил бүрэн алдсан, өөртөө үйлчлэх чадваргүй80Хугацаагүй1.11Хачигт энцафалит Эрхтэн тогтолцооны саажилт, үлдэц хэлбэрB88, B9480Хугацаагүй2.СЭТГЭЦ, ЗАН ҮЙЛИЙНЭМГЭГСэтгэцийн органик ба шинж тэмдгийн эмгэг 2.1Альцгеймер өвчний тэнэгрэл, судасны гаралтай өвчний тэнэгрэл, пикийн, хантингтон өвчний тэнэгрэл, халдварын шалтгаант, тархины гэмтлийн шалтгаант, эпилепсийн үеийн тэнэгрэла/Хэсэгчилсэн тэнэгрэлд орж бусдын асрамж шаардлагатай болF00 F01 F02F02.2 F02.8802 жилб/Бүрэн тэнэгрэлд орж бусдын байнгын асрамж шаардлагатай бол90ХугацаагүйТархины гэмтэл ба үйлийн хямрал, бие махбодийн өвчний шалтгаант сэтгэцийн бусад эмгэг 2.2Органик галлюциноз, органик кататоник, органик дэмийрэл, органик сэтгэл цочирдлын эмгэгХий үзэгдэл, кататони, дэмийрэл, сэтгэл хөдлөлийн шинжүүд илэрч, дахилттай болF06.0 F06.1 F06.2 F06.3702 жилТархины өвчин, гэмтэл, үйл ажиллагааны хямралын шалтгаант бие хүний зан үйлийн эмгэг 2.3Бие хүний органик эмгэга/Зан төрхийн тод өөрчлөлттэй, танин мэдэхүй, сэтгэхүй, хэл ярианы өөрчлөлттэй хавсарсан болF07.0601 жилб/Зан төрхийн болон танин мэдэхүй, сэтгэхүй, хэл ярианы гүнзгий өөрчлөлттэй бол702 жил2.4Тархины өвчин, гэмтэл, үйл ажиллагааны шалтгаант бие хүний ба зан төрхийн бусад органик эмгэга/Зан төрхийн мэдэгдэхүйц өөрчлөлттэй, эмэнд дарагддаггүй уналт таталттай болF07.8601 жилб/Зан төрхийн гүнзгий өөрчлөлттэй, эмэнд дарагддаггүй уналт таталттай бол702 жилв/Зан төрхийн гүнзгий өөрчлөлттэй, ухамсарт ухаан бүрийтэн балартал, солиорол бүхий уналт таталттай бол802 жилСэтгэц идэвхт эм, бодисын шалтгаант сэтгэц, зан үйлийн эмгэг 2.5Архи, опиойдын, каннабиноидын, тайвшруулах нойрсуулах бодисын, кокайны, сэргээгч эм бодисын, хий үзэгдэл үүсгэгч эм бодисын, дэгдэмхий уусгагч бодисын, олон төрлийн сэтгэц идэвхт бодисыг хослуулан хэрэглэсний улмаас үүсэх сэтгэцийн болон зан үйлийн эмгэгАрхи, опиойдын, каннабиноидын, тайвшруулах нойрсуулах бодисын, кокайны, сэргээгч эм бодисын, Хий үзэгдэл үүсгэгч эм бодисын, дэгдэмхий уусгагч бодисын, олон төрлийн сэтгэц идэвхт бодисын шалтгаант солиорол (паранойд) хоорондоо богино хугацааны давтамжтай эсвэл тэнэгрэл илэрсэн болF10 F11 F12 F13 F14 F15 F16 F18 F19702 жилШизофрени, шизофренийн хэв шинжит ба дэмийрэх эмгэг 2.6Шизофренийн хий үзэгдэл дэмийрлийн, хүүхдэрхэх, катaтоник, үл ялгагдах, шизофренийн дараах сэтгэл гутрал, үлдэц шизофрени, энгийн хэлбэрүүд, бусад шизофрениа/Солиорол (хий үзэгдэл, дэмийрэл, паранойд, Кандинский-Клеромбо, гебефрени, кататони, сэтгэл гутралын)–ын шинжүүд тод, эмчилгээний үр дүнд засарсан хэдий ч орчиндоо дасан зохицох чадвар буурсан болF20.0 F20.1F20.2 F20.3 F20.4 F20.5 F20.6 F20.8601 жилб/Солиорол (хий үзэгдэл, дэмийрэл, паранойд, Кандинский-Клеромбо, гебефрени, кататони, сэтгэл гутралын) –ын шинжүүд тогтвортой тод илэрч, өвчин дахих бүрт негатив шинжүүд ихэсч байгаа боловч засрал сайжралд ордог бол702 жилв/Солиорол (хий үзэгдэл, дэмийрэл, паранойд,Кандинский-Клеромбо, гебефрени, кататони, сэтгэл гутрал, парафрени)-ын шинжүүдбүдэг буюу үлдэц хэлбэрээр тогтвортой негатив шинжүүдийн суурин дээр илэрч, засрал сайжралд ордоггүй бол802 жилг/Өвчний төгсгөлийн үе буюу шизофренийн негатив, позитив шинжийн аль аль нь арилахгүйгээр илэрч, бие даан амьдрах чадваргүй, бусдын хараа хяналт, асрамж шаардлагатай бол100Хугацаагүй2.7Шизофренийн хэв шинжит эмгэга/Этгээд төрх, ер бусын итгэл үнэмшил, хачин бодол санаа, сенестопати, дереализаци, деперсонализаци, дисморфофоби, үл ялих зовлонт үзэгдэл шинжүүд тод, солиорлын шинжүүд бүдэг илэрч, орчиндоо дасан зохицох чадвар буурсан болF21601 жилб/Этгээд төрх, ер бусын итгэл үнэмшил, хачин бодол санаа, сенестопати, дереализаци, деперсонализаци, дисморфофоби, үл ялих зовлонт үзэгдэл шинжүүд тод, солиорлын шинжүүд тод илэрч байгаа боловч засрал сайжралд ордог бол702 жилв/Этгээд төрх, ер бусын итгэл үнэмшил, хачин бодол санаа, сенестопати, дереализаци, деперсонализаци, дисморфофоби, үл ялих зовлонт үзэгдэл шинжүүд тод, солиорлын шинжүүд бүдэг илэрч байгаа боловч засрал сайжралд ордоггүй бол802 жилг/Өвчний төгсгөлийн үе буюу үлдэц бүхий шинжтэй, бие даан амьдрах чадваргүй, бусдын хараа хяналт, асрамж шаардлагатай бол90Хугацаагүй2.8Байнга дэмийрэх эмгэга/Солиорол (системчлэгдсэн дэмийрэл)-ын шинжүүд тод илэрч, орчиндоо дасан зохицох чадвар буурсан болF22601 жилб/Солиорол (системчлэгдсэн дэмийрэл)-ын тод илэрч байгаа боловч засрал сайжралд ордог бол702 жилв/Солиорол (системчлэгдсэн дэмийрэл)-ын тод илэрч байгаа боловч засрал сайжралд ордоггүй бол802 жилг/Өвчний төгсгөлийн үе буюу солиорол (системчлэгдсэн дэмийрэл) тод илэрч бие даан амьдрах чадваргүй, бусдын хараа хяналт, асрамж шаардлагатай бол90ХугацаагүйШизоаффектив эмгэг 2.9Шизоаффектив эмгэгийн сэтгэл хөөрөх, гутрах, холимог хэлбэра/Шизоаффектив эмгэгийн солиорол (сэтгэл цочирдол, хий үзэгдэл, дэмийрэл, кататоник) бүхий сэтгэл хөөрөх, гутрах, холимог шинжүүд дахин давтагдан илэрч буй болF25.0 F25.1 F25.2601 жилб/Шизоаффектив эмгэгийн солиорол (сэтгэл цочирдол, хий үзэгдэл, дэмийрэл, кататоник) бүхий сэтгэл хөөрөх, гутрах, холимог шинжүүд ээлжлэн тасралтгүй илэрч буй бол702 жилСэтгэл цочирдлын хоёр туйлт эмгэг 2.10Солиорлын шинж тэмдэгтэй сэтгэл хөөрөл, гутрал, холимог шинж бүхий хоёр туйлт сэтгэл цочирдох эмгэг, сэтгэл гутрах дахилтат үечилсэн эмгэга/Сэтгэл цочирдлын хоёр туйлт (сэтгэл хөөрөл, сэтгэл гутрал,холимог шинж) сэтгэл гутралын дахилтат эмгэг6 сараас дээш хугацаанд дахиж буй болF31.2 F31.5 F31.6 F33.1 F33.2 F33.3601 жилб/Сэтгэл цочирдлын хоёр туйлт (сэтгэл хөөрөл, сэтгэл гутрал, холимог шинж) сэтгэл гутралын дахилтат эмгэг 6 сараас доош хугацаанд дахиж, олон жилээр үргэлжилж буй бол702 жилСтресстэй холбоотой неврозын болон биеийн хэлбэрийн эмгэгүүд 2.11Айдаст сэтгэл түгших, үл ялих зовлонт үзэгдлийн, дасан зохицохуйн, диссоциатив, биеийн хэлбэрийн, мэдрэл сульдах эмгэгүүдЭмчилгээний үр дүнд сайжрал авдаг боловч мэргэжлийн ажлаа хийх боломжгүй болсон болF40F42F43F44F45F48--Хөдөлмөрийн нөхцөл солих2.12Бие хүний паранойд, шизойд, диссоциатив, сэтгэлийн хөдөлгөөний тогтворгүй, истерийн, ананкаст,хараат,холимог ба бусад эмгэгБие хүний эмгэгүүд ээнэгшил алдагдалт 4-6 сар үргэлжилсэн тохиолдолдF60.0 F60.1 F60.2 F60.3 F60.4 F60.5 F60.7F61.0501 жилОюуны хомсдолын эмгэг 2.13Оюуны хөнгөн хомсдолOюуны хөнгөн хомсдол (IQ-50-69)/Насанд хүрсэн хүний сэтгэл зүйн нас 9-12 насны хүүхдийнхтэй ижил түвшний хөгжилтэй/F70602 жил2.14Оюуны хүндэвтэр хомсдолOюуны хүндэвтэр хомсдол (IQ 35-49) /Насанд хүрсэн хүний сэтгэл зүйн нас 6-9 насны хүүхдийнхтэй ижил түвшний хөгжилтэй/F71703 жил2.15Оюуны хүнд хомсдолOюуны хүнд хомсдол (IQ 20-34) /Насанд хүрсэн хүний сэтгэл зүйн нас 3-6 насны хүүхдийнхтэй ижил түвшний хөгжилтэй/F7280Хугацаагүй2.16Оюуны гүнзгий хомсдолOюуны гүнзгий хомсдол (IQ 20 хүртэл) /Насанд хүрсэн хүний сэтгэл зүйн нас 3 наснаас бага хүүхдийнхтэй ижил түвшний хөгжилтэй/, байнгын гардан асаргаа шаардлагатай болF7390Хугацаагүй2.17Аутизмын хүрээний эмгэгүүдНийгмийн харилцаанд оролцох чадвар сул, бусдын хараа хяналт, асрамж шаардлагатай болF84.0 F84.2 F84.5803 жил3. ДОТРЫН ӨВЧНҮҮД3.1Зүрхний архагдутагдал (атеросклероз. зүрхний шигдээс, кардиомиопати, артерийн гипертензи, хэрэх, зүрхний төрөлхийн ба бусад олдмол эмгэг хамаарна)а/ЗАД-ын "С" шат, диастолын дутагдал, ачаалал даах чадвар буурсан, зүрхний хэт авиан шинжилгээгээр зүрхний бүтцийн өөрчлөлттэй EF=41-49%, A/E450 пг/мл байх I50602 жилб/ЗАД-ын "D" шат, ЦЭД IV систолын дутагдал ачаалал даах чадвар буурсан, зүрхний хэт авиан шинжилгээгээр зүрхний бүтцийн өөрчлөлттэй EF≤40% ба натри хөөгч пептидийн сорилоор NT-pro BNP >1800 пг/мл байхI50802 жил3.2Артерийн гипертензиа/Бөөрний архаг дутагдлын II үе шат тархины цусан хангамжийн архаг дутагдалI10601 жилб/Бөөрний архаг дутагдлын III үе шат. нүдний угт торлог бүрхэвчийн хаван,ховхролт үүссэн, тархинд цус харваж, саажилт үлдсэнI10702 жилв/Хоруу явцтай эмэнд тэсвэртэйартерийн гипертензи I10601 жил3.3Зүрхний ишеми өвчин, Цээжний баха/Цээжний тогтвортой бах үйл ажиллагааны III зэрэг: зүрхний ачаалалтай сорилоор үйл ажиллагааны зэрэг нотлогдсон байх, титэм судасны зураг авах шинжилгээгээр титэм судас 50-75%-ийн нарийсалтай байхI20601 жилб/Цээжний тогтвортой бах үйл ажиллагааны IV зэрэг: тайван үеийн ЗЦБ-д ишемийн шинж илэрсэн байх, титэм судасны зураг авах шинжилгээгээролонтитэм судас > 75%-ийн нарийсалтай байх, эмийн эмчилгээ үр дүнгүй байхI20702 жилв/Титэм судсан дотуурх эмчилгээний дараа цээжний бах дахих: титэм судасны стент тавиулсаны дараа ЗЦБ-т ишемийн өөрчлөлт арилахгүй байх эсвэл шинээр илрэх, титэм судасны зураг авах шинжилгээгээртитэм судасны нарийсал дахин илрэх I20701 жил3.4Зүрхний шигдээса/Хүндрэлгүй, дунд зэргийн эрсдэлтэй: ST сегмент өргөгдсөн шигдээсийн онош ЗЦБ, ЗХАШ-рнотлогдох, ST сегмент өргөгдөөгүй шигдээс, шигдээсийн онош ЗЦБ ба тропонины сорилоор нотлогдохI21-I22551 хүртэлх жилб/Хүндрэл илэрсэн эрсдэлийн зэрэг өндөр байх: шигдээсийн хүндрэл маш өндөр эрсдэл нотлогдсон байхI21-I22702 жил3.5Хүнд хэлбэрийн түр зуурын муужралт (синкопи) өгдөг хэм алдагдлууда/Пароксизмал тахикарди, тосгуур ховдлын хориг III зэрэг, синусын зангилааны сулралын хам шинж, эмийн эмчилгээнд үр дүнгүй тосгуурын жирвэгнээ 12 сарын дотор багадаа 3 удаа муужирч унасанI47
I48
I44
I49
I45601 жилб/Электростимулятор тавигдсаны дараах үеI47 I48 I44 I49 I45-Z45 Z95501 хүртэлх жил3.6Халдварт эндокардитТархи, зүрх бөөр дэлүүнд хүндрэл өгсөнI33601 жил3.7Зүрхний төрөлхийн ба олдмол гажига/Ачааллын хөхрөлттэй: баруунаас зүүн тийш цусны урсгал илэрсэн, ачаалал ≤ 5 МЕТI05-I09 Q20-Q28501 жилб/Насанд хүрэгсдийн төрөлхийн гажиг засах мэс заслын эмчилгээний дараа (PASPQ20-Q28 I05-I09 T82501 хүртэлх жилв/Хиймэл хавхлага суулгах мэс заслын эмчилгээний дарааT82501 жил3.8Уушгины артерийн анхдагч, хоёрдогч даралт ихсэлта/PASP=45-59мм МУБI27702 жилб/PASP≥ 60 мм МУБI27802 жил3.9Хоёр хавтаст хавхлагын унжилтХүнд зэргийн хавхлага солих мэс заслын эмчилгээ хийлгэх заалттай тохиолдолдI34501 жил3.10Гол судас. том салааны цүлхэна/Хууралтгүй цүлхэн /5 см дээш/I71 I72601 жилб/Хууралттай цүлхэнI71 I72702 жил3.11Захынсудасны эмгэга/Гүний судасны эмгэг нь босох, суух, өргөх, түлхэх зэрэг ажил хөдөлмөртэй холбоотой үйл ажиллагааны алдагдал үүсгэхI83--Хөдөлмөрийн нөхцөл солихб/Хөлийн гүний венийн судасны эмгэг багадаа 3 сараас доошгүй хугацаагаар үргэлжилсэн, хөлд байнгын хаван, тэжээлийн өөрчлөлттэйI83501 жилв/Мөчдийн судасны хагалгааны дараах үе /Гүний артер венийн судас/I83501 хүртэлх жилг/Хөл эсвэл гарын хурууны үзүүр үхжиж эхлэх үеI83702 жилд/Энэ өвчнөөр хөл эсвэл гар аль нэг түвшинд тайруулсанI8380ХугацаагүйРевматологийн өвчнүүд3.12Тогтолцооныулаан чонон яра/Өндөр идэвхжилтэй, түгмэлээр олон эрхтэн тогтолцоог гэмтээсэн боловчаль нэг эрхтний үйл ажиллагааны дутагдал илрээгүйM32602 жилб/Өндөр идэвхжилтэй, түгмэлээр олон эрхтэн тогтолцоог гэмтээж, аль нэгэн эрхтний үйл ажиллагааны дутагдал илэрсэн байхM32703 жил3.13Ревматоид артрита/Өндөр идэвхжилтэй,олон үений үйл ажиллагаа алдагдсан, хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал II-III зэрэгM05M06601 жилб/Өндөр идэвхжилтэй, хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал IV зэрэг эсвэл түгмэлээр эрхтэн тогтолцоог гэмтээсэн ба аль нэг эрхтний үйл ажиллагааны дутагдал илэрсэнM05M06802 жил3.14Васкулита/Өндөр идэвхжилтэй, түгмэлээр олон эрхтэн тогтолцоог гэмтээсэн боловчаль нэг эрхтний үйл ажиллагааны дутагдал илрээгүйL95601 жилб/Өндөр идэвхжилтэй, түгмэлээр олон эрхтэн тогтолцоог гэмтээж, аль нэгэн эрхтний үйл ажиллагааны дутагдал илэрсэн байхL95702 жил3.15Тогтолцооны хатуурала/Өндөр идэвхжилтэй, түгмэлээр олон эрхтэн тогтолцоог гэмтээсэн боловчаль нэг эрхтний үйл ажиллагааны дутагдал илрээгүйM34601 жилб/Өндөр идэвхжилтэй, түгмэлээр олон эрхтэн тогтолцоог гэмтээж, аль нэгэн эрхтний үйл ажиллагааны дутагдал илэрсэн байхM34702 жил3.16Дерматомиозит, полимиозита/Өндөр идэвхжилтэй, түгмэлээр олон эрхтэн тогтолцоог гэмтээсэн боловчаль нэг эрхтний үйл ажиллагааны дутагдал илрээгүйM33601 жилб/Өндөр идэвхжилтэй, түгмэлээр олон эрхтэн тогтолцоог гэмтээж, аль нэгэн эрхтний үйл ажиллагааны дутагдал илэрсэн байхM3370Хугацаагүй3.17Ясны төрөлхийн болон олдмол эмгэгүүд (несовершенный остеогенез, гиперостоз, ясны тэжээл алдагдлын үхжлүүд)а/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал II-III зэрэгQ78, М90.3-М90.5601 жилб/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал IV зэрэгQ78, M90.3-M90.570Хугацаагүй3.18Нурууны эмгэгүүд (дорсопати, нуруу гулсах, спондилопати барьцалдаат спондилитын хүндэвтэр хэлбэр)а/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал II-III зэрэгM45-M49601 жилб/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал IV зэрэг эсвэл дотор эрхтний үйл ажиллагааны алдагдалM45-M4970Хугацаагүйв/ Энэ өвчний үед гар, хөл тайрах мэс засал хийгдсэн, хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал III-IV зэрэгM86 M87 M8980Хугацаагүй3.19Ясны архаг идээт үрэвсэл (остеомиелит, ясны үхжил, пажетийн өвчин, яс ясны чөмөгний үрэвсэл, гэмтлээс хатуурал, хөндий үүссэн)a/Мэс заслын эмчилгээ хийгдсэн боловч, биеийн ерөнхий хордлого нэмэгдсэн буюу ясанд эмгэг өөрчлөлт үргэлжилсэнM86.9701 хүртэлх жил б/Энэ өвчний улмаас хөл тайрах мэс засал хийгдсэн, хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал III-IV зэрэг 80хугацаагүй3.20Рейно хам шинжа/Гарын хуруунд трофик өөрчлөлт гарч, цусгүйдэл болж, байнгын өвдөлттэйI73501 жилб/Өвчин даамжирч гарын хуруунуудад их хэмжээний үхжил үүсч тайрах мэс
засал хийлгэсэнI7370Хугацаагүй3.21Ясны бүтцийн эмгэгүүд (хүнд хэлбэрийн ясны сийрэгжилт, яс зөөлрөлт, остеит педжетийн, реклингхуазен, бехтеровын өвчин)а/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал II-III зэрэгM81601 жилб/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал IV зэрэгM81 M83 M90.6 M8870Хугацаагүй3.22Мөгөөрсний эмгэгүүд (Легга-Кальве-Пертесийн өвчин, остеохондроз, хондродисплазия, остеодисплазия, остеохондропатия)a/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал II-III зэрэгM81 M83 M90.6 M88601 жилб/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал IV зэрэгM91 M4270Хугацаагүй3.23Булчин, шөрмөс, зөөлөн эдийн өвчинa/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал II-III зэрэгМ60 M61 M62 M63 M68 M70-M79 M76 M79.9601 жилб/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал IV зэрэг70Хугацаагүй3.24Архаг тофустай, өвчний идэвхжилийн өндөр зэрэгтэй,
хүндрэлтэй тулай.а/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал II-III601 жилб/Хөдөлгөөний үйл ажиллагааны
алдагдал III-IV, бусад эрхтэн тогтолцоонд хүндрэлтэй702 жилАмьсгалын эрхтний эмгэгүүдУушгины амьсгалах талбайг хязгаарласан эмгэгүүд3.25Амьсгалын эрхтний гаж хөгжил, дутуу хөгжил, нуруу, цээжний хэнхэрцгийн деформаци, фиброторакса/Амьсгалын дутагдал I, цусны эргэлтийн дутагдал "В" үе шат, Спирографи: VC 56-69% MLV 55-58%, FEV1/VC 74-55%. ЭхоКГ: зүрхний баруун ховдлын агших чадвар дунд зэрэг буурч уушгины гемодинамик алдагдахJ96.1 J94.1 M40602 жилб/Амьсгалын дутагдал II, зүрхний архаг дутагдлын "С" үе шат, Спирографи:VC 50-55%, MLV 51- 54%, FEV1/VC 54-40%. ЭхоКГ: зүрхний баруун ховдлын агших чадвар буурч уушгины гемодинамик алдагдахJ96.1 J94.1702 жилв/Амьсгалын дутагдал III, зүрхний архаг дутагдлын "D" үе шат Спирографи: VC≤50%, MLV50%, FEV1/VC< 40%, ЭхоКГ: баруун ховдлын агших чадвар буурч уушгины гемодинамик алдагдахJ96.1 J94.190-100Хугацаагүй3.26Уушигны завсрын эдийн эмгэгүүдийн улмаас үүссэн фиброз, хөндийа/Уушгины фиброз: зөгийн үүрийн шинж, амьсгалын архаг дутагдлын II-III зэрэг, зүрхний архаг дутагдлын "С" үе шатJ84.1802 жилб/Уушгины фиброз: зөгийн үүрийн шинж, амьсгалын архаг дутагдлын III зэрэг, зүрхний архаг дутагдлын "D" үе шатJ84.190ХугацаагүйАгаар дамжуулах замба цулцангийн эмгэгүүд3.27Гуурсан хоолой тэлэгдэх өвчина/Эмийн эмчилгээндүр дүнгүй, мэс засал хийлгэх шаардлагатай, амьсгалын дутагдлын II зэрэг, зүрхний дутагдлын "В", "С" үе шатJ47601 жилб/ГХТӨ 2 талыг хамарсан, мэс засал хийлгэсэн буюу давтан хийлгэх шаардлагатай, амьсгалын дутагдлын III зэрэг, зүрхний архаг дутагдлын "С" үе шат илрэхJ47702 жилв/Амьсгалын дутагдлын III зэрэг, уушгины цус алдалтын улмаас цус багадалтын III зэрэг, бөөрний амилоидозын улмаас бөөрний дутагдалын III зэрэг, тураалын III зэрэг, зүрхний архаг дутагдлын "С", "D" үе шатын аль нэг илрэхJ4780Хугацаагүй3.28Гуурсан хоолойн багтрааа/Дунд зэрэг, амьсгалын дутагдлын I-II зэрэг, хөдөлгөөний хязгаарлалт I зэрэгJ45-J46501 жилб/Хүнд зэрэг, амьсгалын дутагдлын II-III зэрэг, зүрхний дутагдлын "В", "С" үе шат, гормон эмчилгээний гаж нөлөөний улмаас дотоод шүүрлийн тогтолцооны үйл ажиллагаа алдагдах (чихрийн шижин, бөөрний дээд булчирхайн дутагдал)J45-J46702 жилв/Маш хүнд зэрэг, эмчилгээний үр дүн муу, амьсгалын дутагдлын III зэрэг, зүрхний архаг дутагдлын "D" үе шат, бусад эрхтний талаас органик өөрчлөлт илэрсэн, өөртөө үйлчлэх чадвар алдагдахJ45-J46802 жил3.29Уушигны архаг бөглөрөлт өвчина/Амьсгалын дутагдал I зэрэг, зүрхний архаг дутагдлын "В" үе шат, Спирографи: FEV1 50-79%. FEV1/FVC< 0.7, ЭхоКГ: зүрхний баруун ховдлын агших чадвар дунд зэрэг буурч уушгины гемодинамик алдагдахJ44--Хөдөлмөрийн нөхцөл солихб/Амьсгалын дутагдал II зэрэг, цусны эргэлтийн дутагдал "С" үе шат Спирографи: FEV1 31-49%. FEV1/FVC< 0.7 ЭхоКГ: зүрхний баруун ховдлын агших чадвар буурч уушгины гемодинамик алдагдахJ44702 жилв/Амьсгалын дутагдлын III зэрэг, зүрхний архаг дутагдлын "D" үе шат, өөртөө үйлчлэх чадвар алдалт III зэрэг, Спирографи: FEV1≤30%.FEV1/FVC< 0.7. ЭхоКГ: баруун ховдлын агших чадвар буурч уушгины гемодинамик алдагдахJ44802 жил3.30Уушигны артерийн бүлэнт бөглөрөл701 жил Хоол боловсруулах эрхтний эмгэг3.31Улаан хоолойн сорвижилт нарийсал, ахалази ээнэгшил алдагдсан үеK22502 жил3.32Нарийн бүдүүн гэдэсний эмгэга/Кроны өвчний хүнд хэлбэрK50702 жилб/Бүдүүн гэдэсний шархлаат үрэвслийн хүнд хэлбэрK51702 жилв/Нарийн гэдэсний архаг эмгэг, тэжээлийнхүнддуталтай:глютены энтеропати, эозинофилт энтеропати, туяа эмчилгээний дараах энтеропатиK90.9 K90 K52702жил3.33Нойр булчирхайн архаг үрэвслийн дахилтат болон өвдөлттэй хэлбэрK86501 хүртэлх жил3.34Элэгний эмгэга/Элэгний эмгэг Гепатитийн В, Делта вирусын шалтгаант архаг үрэвслийн үед Д вирусийн эсрэг өвөрмөц эмчилгээ (пег-интерферон, булевиртид, лонафарниб)хийх хугацаанд B18802 жилб/Элэгний цирроз Чайльд-Пьюгийн ангиллаар "А" зэрэгK74601 жилв/Элэгний цирроз Чайльд-Пьюгийн ангиллаар "В"зэрэгK74702 жилг/Элэгний цирроз Чайльд-Пьюгийн ангиллаар "С"зэрэгK7480Хугацаагүйд/Порфирины эмгэг, хожуу үеийн арьс, элэгний хэлбэрE80.1 E80.2501 жиле/Аутоиммуный элэгнийэмгэг (аутоиммун гепатит,билиарцирроз гэх мэт бусад эрхтэн тогтолцооны өөрчлөлт илэрсэн байх)K75.4802 жилБөөрний эмгэгүүд3.35Бөөрний түүдгэнцэрийн өвчина/Архаг гломерулонефрит (цустай шээх хэлбэр), бөөрний биопсийн заалтад нийцсэн үед бөөрний эдийн шинжилгээг хийж онош баталгаажсан байх N02 N03501 жилб/Архаг анхдагч болон хоёрдогч гломерулонефрит (нефроз,даралт ихсэх, холимог хэлбэр)N04 N05702 жил3.36Бөөрний судасны эмгэгБөөрний судаснытөрөлхийн болон олдмол гаж хөгжил, судас дарагдлаас болсон артерийн даралт ихдэлтI15.0502 хүртэлх жил3.37Төрөлхийн болон эрхтэн тогтолцооны өвчин эмгэгийнүед илрэх нефропатиХоёрдогч нефропати (нефроз, даралт ихсэх, сувганцрын дутагдлын хам шинжтэй хэлбэр)N07 N08702 жил3.38Бөөрний дутагдала/Цочмог дутагдлын дараах байдалN17501 хүртэлх жилб/Бөөрний архаг дутагдал IIIб үе /түүдгэнцрийн шүүлтийн хурд 45-30 мл/мин/N18.3702 жилв/Бөөрний архаг дутагдал IV, V үе /түүдгэнцрийн шүүлтийн хурд 30 мл/мин/-ээс буурсан үедN18.4 N18.580ХугацаагүйДотоод шүүрлийн өвчнүүд3.39Чихрийн шижин хэв шинж 1 архаг ээнэгшил алдагдалтай эсвэл өсөлтийн хоцрогдолтойE10702 жил3.40Чихрийн шижингийн хожуу үеийнхүндрэлтэйа/Жижиг судасны хүндрэлтэй (ретинопати, нефропати, невропатийн аль нэг шинж илэрсэн бол)E11.2 E11.4 E11.3501 жилб/Том судасны хүндрэлтэй (зүрхний шигдээс, тархины цус харвалт, захын артерийн судасны бөглөрөлттэй)E11.5 E11.6 E11.7702 жилв/Том ба жижиг судасны хүндрэлийн улмаас (хараа бүрэналдсан, гемодиализад ордог эсвэл бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал хийлгэсэн, шаркогийн хөл үүссэн) эрхтэн тогтолцооны архаг дутагдалтайE11.780Хугацаагүй3.41Тархмал хордлогот бахууа/Бамбайн хордлогын дунд, хүнд зэрэг, ээнэгшлийн бус үеE05--Хөдөлмөрийн нөхцөл солихб/Бамбайн хордлогын хүнд хэлбэр: нүдний хүнд хэлбэрийн офтальмопати ба зүрхний тогтвортой хэм алдагдалE05702 жилв/Бамбайн хордлогын хүнд хэлбэр: цусны эргэлтийн дутагдалE0580Хугацаагүйг/Мэс заслын дараах хүндрэлтэй (кальцийн дутагдал гипопаратиреоз,
N.recurrens саа)E20651-2 хүртэлх жил3.42Гипотиреоза/Хүнд хэлбэр буюу микседемийн хаван, перикардитE03501-2 хүртэлх жилб/Төрөлхийн хэлбэр оюуны болон биеийн хөгжлийн илэрхий хоцрогдолтойE0370Хугацаагүй3.43Чихрийн бус шижингийн хүнд хэлбэр702 жил3.44Өнчин тархины ба бусад шалтгаантай өсөлтийн дааврын дутагдала/Биеийн өндөр 131-140 см болE2360Хугацаагүйб/Биеийн өндөр 130 см буюу түүнээс доош болE2370Хугацаагүй3.45Адреногениталь хам шинжа/Энгийн эрших хэлбэрE25601-2 хүртэлх жилб/Давс хаях хэлбэрE25702 жил3.46Бөөрний дээд булчирхайн архаг дутагдлын хүнд хэлбэрE27651-2 хүртэлх жил3.47Иценко-Кушингийн өвчин ба хам шинжийн хүнд хэлбэрE24702 жил3.48Пангипопитиутаризм, гиперпаратиреодизм, феохромоцитома, гипералдостеронизм, пролактинома зэрэг ховор тохиолддог дотоод шүүрлийн эмгэгийн хүнд хэлбэрE22702 жилЦусны өвчин:3.49Аплазийн цус багадалт, миелодисплазийн хам шинжD60 D61802 жил3.50Цус задралын цус багадалт /Шөнийн шээсэнд гемоглобин гарах эмгэг, удамшлын микросфероцитоз, аутоиммун цус задрал, таласеммия, гемоглобинопатия/D59702 жил3.51Гистоцитоз (Гошегийн өвчин, макрофагийн эмгэгүүд)D76.1702 жил3.52Цус бүлэгнэлтийн эмгэг /Виллебрандын өвчин, гемофили А ба В/D66 D67 D6880Хугацаагүй3.53Дархлалын шалтгаант ялтас цөөрөх эмгэг (иммун тромбоцитопени)D69.3702 жил3.54Цочмог лейкемиC911002 жил3.55Миелопролифератив эмгэгүүд: Архаг миелолейкеми, миелофиброз, жинхэнэ тромбоцитеми, жинхэнэ полицитеми (эритреми)C92 D75802 жил3.56Лимфопролифератив эмгэгүүд: (Ходжкины бус лимфом, ходжкины лимфом, лимфогрануломатоз, архаг лимфолейкеми)C81802 жил3.57Парапротейнемийн эмгэг (Түгмэл миелома, плазмоцитома, вальденстромийн макроглобулинемия)C88 C90802 жил3.58Төрөлхийн тромбоцитопатияD69.3702 жил3.59Ясны чөмөг, цусны үүдэл эс шилжүүлэн суулгасны дараах үе902 жил5.НҮДНИЙ ӨВЧИН5.1Нэг нүднийхараа хэвийн(тохирсон шилээр 0,3 ба үүнээс сайн хараатай), нөгөө нүд нь сохор (0,05-аас дор хараатай)H15-H48 H52 H53-H54503 жил5.2Зохих эмчилгээ хийлгэсний дараа тохирсон шилээрхоёр нүдний илүү сайн харж байгаа нүд 0,1- 0,3 хараатай(ДЭМБ-ын тодорхойлолтоор дунд зэргийн сул хараат)703 жил5.3а. Зохих эмчилгээ хийлгэсний дараа тохирсоншилээрхоёр нүдний илүү сайн харж байгаа нүд 0,05-0,09хараатай (ДЭМБ-ын тодорхойлолтоор хүнд зэргийн сул хараат)803 жилб.Харааны талбай хоёр нүдэнд20о хүртэл нарийссан (төвийн хараа нь хэвийн байсан ч)эсвэл "Глауком өвчний оношилгоо, эмчилгээ"-ний стандартын дагуу хоёр нүдний дунд зэргийн харааныталбайн алдагдалтай5.4а. Зохих эмчилгээ хийлгэсний дараа тохирсон шилээр хоёр нүдний илүү сайн харж байгаа нүд 0,05-аас дорхараатай (ДЭМБ-ын тодорхойлолтоор сохор)100Хугацаагүйб. Харааны талбай хоёр нүдэнд10о хүртэл нарийссан (төвийн хараа нь хэвийн байсан ч)эсвэл "Глауком өвчний оношилгоо, эмчилгээ"-ний стандартын дагуу хоёр нүдний хүнд зэргийн харааныталбайн алдагдалтай5.5Төрөлхийн өнгөт харааны гажигтай (хэвийн өнгөт хараа шаардагдах бүх төрлийн мэргэжил, тухайлбал жолооч, нисэгч, лаборант г.м)--Хөдөлмөрийн нөхцөл солих6.ЧИХ, ХАМАР ХООЛОЙН ӨВЧИН6.1а/Хоёр чихний сонсгол: Хэнгэргэн хальс нөхөх, дунд чихний нөхөн сэргээх мэс заслын дараа дуу дамжуулах хэлбэрээр сонсголын түвшин/41-45 дБ/, H70 H71 H72 H90.0- H90.6601 жилб/Хоёр чихний сонсгол: мэдрэл-мэдрэхүйн бахолимог хэлбэрт /41-55 дБ/ бууралттай, чих шуугилттай601 жил6.2Нэг чихний сонсгол: Дунд чихний нөхөн сэргээх мэс заслын дараа дуу дамжуулах болон холимог хэлбэрээр сонсголын түвшин51-ээс дээш дБ, чих шуугилт болон тэнцвэр алдалт хавсарсан, нөгөө чих нь мэдрэл-мэдрэхүйн /40-ээс дээш дБ/ сонсгол бууралттай, чих шуугих хам шинж хавсарсанH71 H90.A1
H90.A2
H90.A3502 жил6.3Дунд чихний гаралтай гавал-тархины идээт үрэвсэл, буглааны хүндрэлийн мэс заслын дараах байдалтай сонсгол муу, үг таних чадвар муу, чих шуугих, тэнцвэр алдагдах, уналт таталт, ой ухаан муудахH70 G06 H90.A3502 жил6.4Дахилтат дунд чихний нөхөн сэргээх мэс заслын дараах байдал: Нэг талын чих сонсгол мэдрэл-мэдрэхүйн/61дБ-ээс дээш/ бууралттай, нөгөө чих нь холимог болон мэдрэл-мэдрэхүйн /51-ээс дээш дБ/ сонсгол бууралттай, сонсгол муу, үг таних чадвар муу, чих шуугих, тэнцвэр алдагдах, хэл ярианд өөрчлөлт орсон H71 H70 H90.A2
H90.A3602 жил6.5Нэг талын чих сонсгол мэдрэл-мэдрэхүйн/81дБ-ээс дээш/ бууралттай, нөгөө чих нь холимог болон мэдрэл-мэдрэхүйн /41-ээс дээш дБ/ сонсгол бууралттай, үг таних чадвар муу, чих шуугихH66 H70.8 H70.9 H71H74 H90.A2
H90.A3602 жил6.6Хоёр чихний сонсгол: Мэдрэл-мэдрэхүйн болон холимог хэлбэрийн хүнд зэргийн /71-90 дБ/ бууралттай, үг таних чадвар муу, чих шуугих (Зүрх судасны эмгэгтэй болон бусад эрхтэн системийн хүнд эмгэгийнулмаас мэс заслын эсрэг заалттай)H70.8 H71H74 H90.3
H90.6803 жил6.7Олдмол дүлий үед (2 чихний сонсгол 80 дБ-ээс дээш бууралттай бол) хэлтэй бол H71 H74 H95 H90.3
H90.680Хугацаагүй6.8Төрөлхийн таг дүлий (хэлгүй бол)Н91.3100Хугацаагүй6.9Нэг чихний гадна, дунд чихний төрөлхийн гажигтай бөгөөд нөгөө чих нь дамжуулах болон мэдрэл-мэдрэхүйн холимог хэлбэрийн 41 дБ-ээс дээшбууралттай, үг таних чадвар мууQ16.1 Q17 H90.0
H90.6602 жил6.10Вестибуляр гаралтай, эмийн эмчилгээнд сайжирдаггүй, олон дахилттай толгой эргэлт, тэнцвэрийн өөрчлөлт (огилт бөөжилт, чих шуугих, сонсгол бууралт хавсарсан), Меньер, сонсгол муу,чих шуугих,тэнцвэр алдагдах, хөдөлгөөний хязгаарлагдмал байдалH81.0601 жил6.11Тэнцвэрийн мэдрэлийн хавдар, 2 талын вестибуляр гаралтай хавдрын бус, эмийн эмчилгээнд сайжирдаггүй, олон дахилттай толгой эргэлт, тэнцвэрийн өөрчлөлт (огилт бөөжилт, чих шуугих, сонсгол бууралт хавсарсан) хөдөлгөөний хязгаарлагдмал байдал, хэвтрийн дэглэмD33.3 Н81.23 H93.3702 жил6.12Хамрын гаралтайухархайн ба гавлынхөндийнхүндрэлийн мэс заслын дараах байдал, уналт таталтJ32601 жил хүртэлх6.13Аутоиммунны өвчин, хамрын хөндийн мэс заслын дараах хамрын салстын үрэвсэлт өвчний хүндэрсэн хэлбэр, олон эрхтний дутагдал (Вегенер)M31.350Хугацаагүй6.14Дууны хөвчийн хоёр талын саа, 10-оос дээш мэс засалд орсон дахилтат хэлбэрийн төвөнхийн папилломатоз, дуугүй болох J38.0 J38.01 J38.02 B97.780ХугацаагүйНүүр амны өвчин6.15Протез хийвч үйл ажиллагаа нь сэргэхгүй болсон эрүү тагнайн гажигQ35 Q3670Хугацаагүй6.16Шүдний болон гэмтлийн гаралтай эрүүний ясны архаг тархмал идээт-үхжилт үрэвслийн улмаас эрүүний 1/3 эсвэл эрүүний үений толгой эрүүтэй хамт тайрагдаж зажлах, залгих, зуултын үйл ажиллагаа алдагдаж нүүрний хэлбэр өөрчлөгдсөн болS02702 жил6.17Гэмтлийн улмаас хоншоор ясны Лефор II, III, шанаа ясны биеийн хугарлын үед зажлах, залгих үйл ажиллагаа алдагдаж, нүдний алим ширгэх, нүүрний хэлбэр өөрчлөгдсөн бол702 жил6.18Түлэгдлийн улмаас хамрын нүх нарийсах, дээд доод зовхи гадагш эргэх, дээд, доод уруулын хэлбэр алдагдах, нүүр муруйх, нүүрний гоо сайхны эрс алдагдалд орсон болT26 T2780Хугацаагүй7. МЭС ЗАСЛЫН ӨВЧИНУушигны идээтөвчнүүд7.1Өвчний I үе буюу ерөнхий хордлоготой, өвчин ойрхон хурцдаж удаан үргэлжлэх тохиолдлуудJ85651 хүртэлх жил7.2Өвчний III үе буюу биеийн байнгын ерөнхий хордлого илэрхий бөгөөд амьсгалын дутагдал үүссэн бүх биеийн амилойдоз хавсарсанJ86791-2 хүртэлх жилГялтангийн идээтархагүрэвсэл7.3Гялтангийн хөндийд идээт цоорхой үүссэн, биеийн ерөнхий хордлого илэрхий боловч амьсгалын дутагдалгүйJ90 J94 R09.1691 хүртэлх жилУушигны хагалгааны дараах байдал7.4Өрөөсөн уушги авахуулсан, биеийн ерөнхий байдал хөнгөн, амьсгалын дутагдалгүйJ95--Хөдөлмөрийн нөхцөл солих7.5Үрэвсэл, хагалгааны дараа цээжний гялтангийн наалдац ихээр үүссэн, амьсгалын дутагдал илэрсэнJ96692 жил7.6Мэс заслын дараа үүссэн гуурсан хоолой, цээжний хөндийн цорго үүссэн хүндрэлтэй тохиолдолJ95.89792 жилГэдэсний наалдац өвчин7.7а/Нарийн, бүдүүн гэдсэнд хагалгаа хийлгэсний дараа ямар нэг хэлбэрийн цоорхой үүсгэсэн хүндрэлээс шалтгаалж тураал үүссэнK91791-2 хүртэлх жилб/Нарийн, бүдүүн гэдсэнд хагалгаа хийлгэсний дараа ямар нэг хэлбэрийн цоорхой үүссэн, цоорхойг бөглөх мэс засал 2-оос дээш удаа хийгдсэн, цаашид бөглөх боломжгүй, өөрөө аяндаа бөглөрөх боломжгүй тохиолдолд90Хугацаагүй7.8Хоёроос дээш удаа гэдэс нь түгжирч хагалгаа хийлгэсэн, үйл ажиллагааны хямралтайK65 K66691 жилХодоод, 12 хуруу гэдэсний хагалгааны дараах үе7.9Хагалгааны дараа хоол боловсруулалт муудаж турж, эцэх бусад хүндрэлтэйK91691-2 хүртэлх жил7.10Ходоодоо бүрэн тайруулж, зондоор хооллодогK91.179ХугацаагүйЭлэг ба нойр булчирхайнөвчнүүд7.11Элэг хатуурах өвчний улмаас дэлүү томорсон, хагалгааны дараах үе (дэлүүний артери бөглөснөөс)K74691 хүртэлх жил7.12Элэгний бэтэг хагалгааны дараах идээт хөндий, цоорхой, наалдац үүссэн хүндрэлтэй тохиолдлуудA06.4 B67791-2 хүртэлх жил7.13Элэгний хавдрын улмаас хийгдсэн хагалгааэлэгний судас бөглөх эмчилгээний дараах байдал (хортой, хоргүй) хүндрэл, хордлогоC22 D13.4792 хүртэлх жил7.14Элэг уйланхайтах, өвчний хүнд үеийн мэс заслын дарааK75691 хүртэлх жил7.15Нойр булчирхайн мэс заслын дараах байдалK86 K85792 хүртэлх жил7.16Элэгний үүдэн вен залгах мэс заслын дараах үеK76793 хүртэлх жилБөөр, шээс дамжуулах эрхтний мэс заслын өвчнүүд7.17а/Хоёроос дээш удаа шээдэг сүвний нарийсалдмэс засал хийсэн боловч сүвний нарийсал дахисан, нөхөн сэргээх боломжгүй, умдагны дээгүүр гуурстай тохиолдолдN35 N99 N40 80Хугацаагүйб/Шээс дамжуулах доод замын эмгэг (Түрүү булчирхайн томрол, сүвний нарийсал)-ийн улмаас шээсний гаралт саатаж бөөрний дутагдалд орволD29 902 жил7.18а/Давсаг, шээлгүүр, шээдэг сүвний хоргүй хавдрын давтан мэс заслын дараах үеD41691 жилб/Давсгийг бүрэн авах мэс засал хийлгэсэн, хиймэл давсганд гуурстай тохиолдолдN32, N99100Хугацаагүй7.19а/Давсаг үтрээ болон шулуун гэдэс-үтрээний цоорхой үүссэн шээс задгайрах (Давсаг дурандахад давсаг үтрээний цоорхой оношлогдож, үтрээгээр шээс гарах)N82.0691 жилб/Шээлгүүр үтрээний цорго үүссэн шээсзадгайрах (Давсагт тодосгогч бодис шахаад зураг авахад цоорхой оношлогдож, үтрээ эсвэл шулуун гэдсээр тодосгогч бодис орох )N36 N82.1691 жил7.2а/Хоёр бөөрөнд 2 см-ээс дээш чулуутай, бөөрний дутагдал илэрсний улмаас дэгээ гуурс (Стент) тавиулсан, эсвэл гадна гуурс (Нефростом) тавиулаад байнга солиулдагN20902 жилб/Бөөрөнд усжилт үүссэний улмаас бөөрний дутагдал илэрч дэгээ гуурс (Стент) тавиулсан, эсвэл гадна гуурс (Нефростом) тавиулаад байнга солиулдагN99.1902 жилв/Бөөр, шээлгүүрт нөхөн сэргээх мэс засал хийсэн боловч өвчин сэдэрсний улмаас байнгын гуурс тавиулсанN13902 жилг/Ганц бөөрөнд мэс засал хийлгэж бөөрний дутагдлын I-үе эхэлсэн905 хүртэлх жилБүдүүн шулуун гэдэсний мэс заслын өвчнүүд7.21Бүдүүн, шулуун гэдэс тайрах хагалгааны дараа гэдэсний цоорхой үүссэнK91701жил7.22Бүдүүн гэдэсний өвөрмөц гаралтай шархлаат үрэвслийн дахилттай, хүндрэлтэй хэлбэрK51691-2 хүртэлх жил7.23Парапроктит өвчний улмаас хэд хэдэн удаа хагалгаа хийлгэж байнгын цоорхойтой, мэс засал хийгээд үр дүнгүй K60.3 K60.4100Хугацаагүй7.24Хуниас булчингийн үйл ажиллагаа 50 хувиас дээш алдагдсан тохиолдолдR15100ХугацаагүйХорт хавдрууд7.25Дурангийн ажилбар, мэс засал, хими, туяа эмчилгээгээр бүрэн эмчлэгдсэн нэн эрт үе (Cancer in situ) болон эрт үеийн (I үе шат)хорт хавдрууд C00, C01, C02, C03, C04, C06, C05, C07, C08, C09, C10, C15, C16, C18, C19, C20, C22, C23, C24, C25, C26, C32, C33, C34, C37, C38, C39, C40, C41, C43, C44, C48, C49, C50, C53, C54, C56, C60, C61, C67603 жил хүртэлх7.26Онош нь бүрэн батлагдсан II, III үе шатны хорт хавдрууд (Мэс засал, хими, туяа эсвэл хавсарсан эмчилгээ хийгдсэн хавдрууд)705 жил хүртэлх7.27Онош нь бүрэн батлагдсан алсын болон ойрын эрхтэндээ үсэрхийлж IV үедээ орсон хорт хавдрууд100Хугацаагүй7.28Хорт хавдрын үе шатнаас үл хамааран хавдрын эмчилгээнүүдийн улмаас биед үүссэн эдгэршгүй өөрчлөлтүүд (индурац, түр хугацаанд болон насан туршид тавигдсан цоргууд, мөч тайрагдсан байдал) 100ХугацаагүйХоргүй хавдрууд7.29Хоргүй хавдрын улмаас уушиг, ходоод, элэг бөөр, шулуун гэдэс зэрэг эрхтэн тайрах хагалгаа хийсний дараах байдалD12, D13, D14, D25, D26, D30502 хүртэлх жил7.30Хоол боловсруулах замын, уушиг ба голтын, эмэгтэйчүүдийн, толгой хүзүүний, бөөр шээсний замын, яс ба зөөлөн эдийн мэс заслаар авагдах боломжгүй хоргүй хавдар ба хавдар төст өвчинD27, D28, D29, D31, D32, D33, D34602 жилЭрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засал7.31а/Эрхтэн шилжүүлэн суулгасан хагалгааны дараах үе: Бөөр шилжүүлэн суулгуулсан өвчтөнд (реципиент) мэс заслын үеийн болон дараах хүндрэлгүй бол Z94.0792 хүртэлх жилб/Эрхтэн шилжүүлэн суулгасан хагалгааны дараах үе: Бөөр шилжүүлэн суулгуулсан өвчтөнд (реципиент) мэс заслын үеийн болон эмчилгээний дараа 6 сараас 1 жилийн дотор хүндрэл үүссэн болZ94.0895 хүртэлх жилв/Эрхтэн шилжүүлэн суулгах донорын хагалгааны дараах үе: Бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслын донорын мэс заслын үеийн болон дараах хүндрэлгүй болZ52.4791 хүртэлх жилг/Эрхтэн шилжүүлэн суулгах донорын хагалгааны дараах үе: Бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслын донорын мэс заслын үеийн болон дараах хүндрэлтэй болZ52.4893 хүртэлх жилд/Эрхтэн шилжүүлэн суулгасан хагалгааны дараах үе: Элэг шилжүүлэн суулгуулсан өвчтөнд, мэс заслын үеийн болон дараах хүндрэлгүй бол Z94.6795 хүртэлх жиле/Эрхтэн шилжүүлэн суулгасан хагалгааны дараах үе: Элэг шилжүүлэн суулгуулсан өвчтөнд, мэс заслын үеийн болон дараах хүндрэл өгсөнбол Z94.6897 хүртэлх жилё/Эрхтэн шилжүүлэн суулгах донорын хагалгааны дараах үе: Элэг шилжүүлэн суулгах мэс заслын донорын мэс заслын үеийн болон дараах хүндрэл үгүй бол Z52.6696 хүртэлх сарж/Эрхтэн шилжүүлэн суулгах донорын хагалгааны дараах үе: Элэг шилжүүлэн суулгах мэс заслын донорын мэс заслын үеийн болон дараах хүндрэлтэй бол Z52.6891 хүртэлх жил8. ЭХ БАРИХ, ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ӨВЧИН8.1Төрөх үеийн гэмтэл ба мэс заслын улмаас үтрээ, давсаг, шулуун гэдэсний аль нэгэнд нь цоорхой үүсч өтгөн, шингэнээ барьж чадахгүй болохO70 O71 O94 602 хүртэлх жил8.2Төрөлт болон мэс заслын дараа аарцаг, умай, хөлний гүний хураагуур судасны тромбоз болж хүндэрсэн, явц нь архагшин, хурцдах,хийсэн эмчилгээнд засал аваагүй болN82 501 хүртэлх жил8.3Умайг бүхлээр эсвэл үтрээн дээгүүр тайрах мэс засал хийгдсэний дараа шээс задгайрах, байнга савирахO87 O99.8 N99.9501 хүртэлх жил8.4Байнгын шаналгаатай эмэгтэйчүүдийн бэлэг эрхтний болон бусад эрхтний (шулуун гэдэс, элэг, чацархай) хүнд хэлбэрийн эндометроз өвчинN80501 жил8.5Хүнд, халуун хортой нөхцөлд ажилладаг зуршсан зулбалт, дутуу төрөлттэй эмэгтэйчүүдO03 O05 O06--Хөдөлмөрийн нөхцөл солих8.6Мэс засал хийлгэсний дараа хүнд хэлбэрийн аарцгийн хөндийн эрхтний унжилтN81 N99601 хүртэлх жил9. АРЬСНЫ ӨВЧИН9.1а/Мөөгөн үлдийн хавдрын болон гүвдрүүт хэлбэрC84.0702 жилб/Мөөгөн үлдийн улайралт үеC84.1802 жил9.2а/Хайрст үлд, олон жил үргэлжилсэн, тархмал, хөрзөнт, улайралт, үе мөчний хэлбэрPASI дундаас дээш, биеийн гадаргын 50%, түүнээс дээш талбайг хамарсанL40802 жилб/Хайрст үлд, олон жил үргэлжилсэн шүүдэст хэлбэрL40.8802 жилв/Хайрст үлдийн улайралт, үе мөчний, идээт цэврүүнцэрт хэлбэрL40.1 L40.5802 жил9.3Жинхэнэ цэврүүтэл, арьс, салстыг тархмалаар гэмтээсэн, 6 сараас дээш хугацаагаар үргэлжилжбайгаа болL10802 жил9.4Удамшлын гаралтайарьсны өвчнүүдийн хүнд хэлбэра/Төрөлхийн цэврүүт хөрс хайлалQ8180Хугацаагүйб/Загасан хайрстал, тархмалQ8070Хугацаагүйв/Кератодермийн, тархмал ба хязгаарлагдмалL8570Хугацаагүйг/НейрофиброматозQ8570Хугацаагүй9.5Мэдрэл харшлын шалтгаант архаг загатнаат арьсны үрэвсэлт өвчнүүд, атопийн үрэвсэл, 1 жилд 3, түүнээс доошгүй удаа сэдэрсэн, биеийн нийт гадаргуугын 30% ба түүнээс дээш хувийг хамарсанL20L20.8602 жил9.6Дюрингийн өвчинБиеийн гадаргуугийн талбай хамаарахгүй L13702 жил9.7Пемфигойд /цэврүүшил/L12702 жил10. ГЭМТЭЛ,СОГОГИЙН ӨВЧИН10.1Суурь ясны хугарала/аксоны тархмал гэмтлийн хөнгөн зэрэг,тархины няцралт,хатуу хальсны дээрхи болон доорхи цус хуралт,аалзан бүрхэвчийн доорхи цус хуралт зэрэг гавал тархины гэмтэлтэй хавсараагүй ,12 хос мэдрэлийн талаас гарах алдагдалгүй.S02.1 501 жилб/аксоны тархмал гэмтлийн дунд болон хүнд зэрэг,тархины няцралт,хатуу хальсны дээрхи болон доорхи цус хуралт,аалзан бүрхэвчийн доорхи цус хуралт зэрэг гавал тархины гэмтэлүүдтэй хавсарсан,12 хос мэдрэлийн талаас гарах алдагдалтай, гавал тархины хавсарсан гэмтлийн улмаас мэс засал орсон бол803 жил10.2Гавлын хүнхрээ ясны хугарал а/аксоны тархмал гэмтэл,тархины няцралт,хатуу хальсны дээрхи болон доорхи цус хуралт,аалзан бүрхэвчийн доорхи цус хуралт зэрэг тархины гэмтэлтэй хавсраагүй,12 хос мэдрэлийн талаас гарах алдагдалгүй/S02506 сараксоны тархмал гэмтэл,тархины няцралт,хатуу хальсны дээрхи болон доорхи цус хуралт,аалзан бүрхэвчийн доорхи цус хуралm зэрэг тархины гэмтэлтэй хавсарсан,12 хос мэдрэлийн талаас гарах алдагдалтай,тархины хавсаран гэмтлийн улмаас мэс засалд орсон.703 жил10.3Гавлын цоорхойа/3 см болон түүнээс доош мэс заслын дараах гавлын ясны дутмагшил T90.2501 хүртэлх жилб/3 см болон түүнээс дээш мэс заслын дараах гавлын ясны дутмагшил 703 хүртэлх жил10.4Тархи бяцарч гэмтсэн, тархины аалзан бүрхэвчийн дээр, доор цус хурсан, тархины эдийн гүн дэх цус хуралтS08703 хүртэлх жилЭрүү нүүрийн гэмтэл10.5Эрүү ясны гурвалсан болон бяцарч ясны дутмагшил үүссэн хугарал, нүүрний олон ясны нийлмэл хугарлуудS02.6S02.7702 хүртэлх жилАтгаал чөмөгний толгойн гаднах ба доторхи хугарал10.6Атгаал чөмөгний толгойн анатомийн хүзүүний хугарал, (толгойн үхжил үүссэн бол) үйл ажиллагааны алдагдалтайS42.2602 хүртэлх жил10.7Атгаал чөмөгний гандан хэсгийн хугарлын бороолоогүй, бороололт удааширсан, хуурамч үе үүссэн, яс онгойж дутсан, тэжээлийн ба үйл ажиллагааны алдагдалтайS42.3 S42.4 S42.7 S42.8502 хүртэлх жилАтгаал чөмөгний булууны үе дайрсан хугарал10.8Булуу дайрч Т ба Ү хэлбэрээр хугараад удсан ба буруу байрлалд бороолж үйл ажиллагаа нь алдагдсан тохойн үений хөдөлгөөний хомсдол үүссэн хугаралS42.4 S43 S44 S46502 хүртэлх жил10.9Толгойт ёврон, булуу хугараад үений завсарт орж хавчигдсан эсвэл дотор талын товгор хугараад богтосны мэдрэлийг дарснаас гарын үйл ажиллагаа алдагдсанS47 T02.2 T02.4501-2 хүртэлх жилШуу, богтосны дээд төгсгөлийн үе дайрсан хугарал10.10Шуу ясны монтежда, галейци зөрүүтэй хугарал, мултралS52 S53 S54 S56 S57 S59 S62 S62501 хүртэлх жил10.11Шууны тэжээл алдагдлын фолькманы хомсдол, Зудекийн хам шинж501 жил10.12Бугуйн жижиг яснуудын (сар ба завь хэлбэрт) хугарал, бороолоогүй, өвдөлттэй, үйл ажиллагааны алдагдалтай502 хүртэлх жилАлганы олон шивнүүр ясныхугарал10.13Сарвууны 1, 2, 3 хурууны нугалагч, тэнийлгэгч шөрмөсний гэмтлийн үлдэцS56 S62.2 S62.5 S64 S66 S67501-2 хүртэлх жилХүзүү,нурууны ясны хугарал10.14Хүзүүний яснышахагдсан хугарал эсвэл дутуу мултраад нугасаа дараагүй болS12 S13 S14 S16 T02 S22 S23 S24 T02.1502 хүртэлх жил10.15Сээр, харцага, нурууны нугасаадараагүй хугарал, нэг буюу 2-3 нурууны их бие шахагдаж эсвэл нум нь хугараад нугасаа дараагүй502 хүртэлх жилАарцаг сүүжний ясны хугарал10.16Аарцгийн дээд, доод цагираг тасарсан хугарал, мултрал зөрөөтэй бороолж эдгэрсэн, аарцагны хэлбэр алдагдсанS32 S33 S34602 хүртэлх жил10.17Аарцгийн цагираг хагас буюу бүрэн тасарсан хугарал (мальгена хэлбэрийн хугарал)502 хүртэлх жил10.18Аарцгийн хөндийн эрхтний гэмтэлтэй хавсарсан нийлмэл хугарлуудS37 S38 S39 T02.7 702 хүртэлх жил10.19Сүүжний тогооны ирмэгийн хугарлын үлдэцS32.4602 хүртэлх жилДоод мөчдийн гэмтэл,согог10.20а/Түнхнийболон өвдөгний хиймэл үе суулгасан 3 сарын хугацаанд хүндрэл үүсээгүй болS72 S72.2 S72.3 T2.3 T02.5602 хүртэлх жилб/Дунд чөмөгний хүзүү ба гандан хэсгийн зөрөөтөй бороололт, ясны тэжээл алдагдал, хуурамч үе үүссэн, гишгэх үйл ажиллагаа алдагдсан, хөл урт богино болсон602 хүртэлх жил10.21Дунд чөмөгний хүзүү ба гандан хэсгийн хугарал /мэс заслын дараахь үе, бороо удааширсан, хөлийн гишгэх, явах үйл ажиллагаа алдагддсан, хөл урт богино болсон/602 хүртэлх жил10.22Өвдөгний үе доторх хугарал, хагас ба бүрэн мултрал, урд хойд чагтан холбоос, дотор гадна холбоосуудын ужиг гэмтэлS82
S83
S86
M23
M24
M25 501-2 хүртэлх жил10.23Шилбэний 2 яс хугарсан, мэс заслын дараахь үеS82.7 S87501-2 хүртэлх жил10.24Шаант чөмөгний хуурамч үе үүссэн, бороолоогүй, бороо удааширсан, ясны дутмагшилтайS82.2501-2 хүртэлх жил10.25Гэмтлийн шалтгаантай шилбэ тавхайн мэдрэл судасны хавсарсан гэмтэлтэй хугарлын үлдэц (Фолькманы хомсдол)S84501-2 хүртэлх жил10.26Шагайн үе дайрсан хугарал, хавчаар яснуудын хугарал, мултрал, шаант тахилзуур ясны үелэмжийн (сендосмоза) гэмтлийн үлдэцS82.8502 хүртэлх жил10.27Тавхайн жижиг яснууд улны шивнүүрүүдийн хугарал, мултрал буруу бороолсон үед улны хүрээ өөрчлөгдөж үйл ажиллагаа алдагдаж гишгэхэд их эмзэглэлтэйS92 S93 S94 S96502 хүртэлх жил10.28Өсгий, шагайн яснуудын зөрөөтэй хугарал буюу мултрал бяцрал (мэдрэл тэжээлийн дутагдал, шархлаатай бол)S94 S97501 хүртэлх жилХавирганы ясны хугарал10.29Олон хавирга хугарч зөрөөтэй бороолж эдгэрэх, цээжний хэлбэр дүрс алдагдаж амьсгалын дутагдалтай болS22.4502 хүртэлх жилТүлэнхийн өвчин10.30Түлэгдэлтийн улмаас мөчдийн 1-2 үе болон хүзүү их биеийн хөдөлгөөн хязгаарласан сорвижилтын үед (гар, хөлийн хуруунаас бусад)502 хүртэлх жил10.31Түлэгдэлтийн улмаас тэжээлийн дутагдлын шарх үүссэн (2 сараас дээш хугацаанд эдгээгүй архаг шархлаа)501 хүртэлх жил10.32III-ын А,Б IV зэргийн түлэгдэл биеийн гадаргуун 15-аас дээш хувийг хамарсан тохиолдлын үлдэц (харшил, дерматит)T21.3 T21.7 T22 T23 T24 703 жил10.33Түлэнхийн уршгааргарын эрхий, долоовор, дунд хуруунуудын үйл ажиллагаа нөхөн сэргээх мэс засал эмчилгээнд засагдаагүй болон мухар болсон болT25 503 жил10.343, 4 дүгээр зэргийн түлэнхийн улмаас цоройн суналт багассан, үений хөдөлгөөн хомсдсон, нөхөн сэргээх мэс засал эмчилгээнд засагдаагүй болT31.1 T31.9 703 жил10.35Биеийн гадаргууны 18 хувиас бага талбайтай 3, 4 дүгээр зэргийн түлэгдлийн улмаас гар, хөл, хүзүү, толгойн хөдөлгөөнийг эрс хязгаарласан нөхөн сэргээх мэс засал эмчилгээнд засагдаагүй бол сорви болT3265ХугацаагүйТом үений хөдөлгөөн алдагдалт10.36Нуруу гулсалтын хүнд хэлбэрийн үед нуруу 0.5 мм-ээс дээш гулсалт ба нугасны суваг нарийссан тохиолдолдM43.1501 жил10.37а/Том үе (өвдөг, түнх, мөр, тохой, шагай), жижиг үе (бугуйнаас урагших жижиг үенүүд, тавхайн шивнүүрийн үенүүд) хөдөлгөөнөө 40 хувийг хийж чадахгүйүйл ажиллагааны алдагдалтай бол М15
M16
M17602 хүртэлх жилб/Том үе (өвдөг, түнх, мөр, тохой, шагай), жижиг үенүүд (бугуйнаас урагших жижиг үенүүд, тавхайн шивнүүрийн үенүүд) буруу байрлалд хөдөлгөөнгүй бороолж үйл ажиллагаа нь их хэмжээгээр алдагдсан, өвчний хүнд хэлбэр 702 жил 10.38Дунд чөмөгний хүзүүний өнцөг багасалт 1эсвэл 2 талдаа,хүнд хэлбэр нуруу хотойлттой, хөл богиносолт, өвдөлттэй хавсарсан тохиолдолд, гандан хэсгийн О ба X хэлбэрийн муруйлттай Q65602 жил10.39Түнхний төрөлхийн мултралын үед үений хэлбэр хөдөлгөөн алдагдах өвчний шинж тэмдэгтэй, нуруу, аарцагт өөрчлөлт орсон тохиолдолдQ65602 жилТайралтуудХөлний тайралтууд10.40Шилбэ аль нэг түвшинд мухара/ 1 талS8860Хугацаагүйб/ 2 тал70Хугацаагүй10.41Гуя аль нэг түвшинд мухар бола/ 1 талS7870Хугацаагүйб/ 2 тал100Хугацаагүй10.42Хөлийн хуруунууд тайрагдсан тулах эрхтний үйл ажиллагаа хүндээр алдагдсана/ 1 талS98.250Хугацаагүйб/ 2 тал70Хугацаагүй10.43Түнхний үеэр тайрагдсана/ 1 талS7870Хугацаагүйб/ 2 тал100Хугацаагүй10.44Хөлийн тавхай Шпорын үеэр, Лисфранкийн үеэр тайралт хийгдэж мухар болсон тохиолдолда/ 1 талT05.2 S9860Хугацаагүйб/ 2 тал70ХугацаагүйГарын тайралтууд10.45Нэг гар аль нэг түвшинд мухарS48 S5860Хугацаагүй10.46Нэг гар аль нэг түвшинд мухар, нөгөө гарын үйл ажиллагаа хязгаарлагдсанS6870Хугацаагүй10.47Хоёр гар аль нэг түвшинд мухарT05T05.290Хугацаагүй10.48Гарын эрхий хуруу угийн үеэр эсвэл нэг гарын бусад 2 болон түүнээс дээш хуруу 2 дугаар үеэр тайрагдсан тохиолдола/ 1 талS68 S68.250Хугацаагүйб/ 2 тал70Хугацаагүй10.49Мөр тохой, өвдөгний дурангийн хагалгааны дараах үеS42 S49 S52506 хүртэлх сар10.50а/Мөр, түнх, тохой, өвдөг, шагайн хиймэл үе хийлгэсний дараах үеZ96.6602 хүртэлх жилб/Мөр, түнх, тохой, өвдөг, шагайн хиймэл үе хийлгэсний дараа үйл ажиллагаа сэргээгүй эсвэл хүндрэл өгсөн тохиолдолдT84651 жилв/ Мөр, түнх, тохой, өвдөг, шагайн хиймэл үе хийлгэсний дараа үйл ажиллагаа сэргээгүй эсвэл хүндрэл өгсөн тохиолдолд (2 талдаа)Z96.670Хугацаагүй10.51а/Мөрний үеэр байрандаа хөших, мөр эргүүлэгч нударга булчингийн ужиг гэмтэл үйл ажиллагааны алдагдлын 1,2-р зэрэгS44 S46 M75Хөдөлмөрийн нөхцөл солихб/Мөрний үеэрбайрандаа хөших, мөр эргүүлэгч нударга булчингийнгэмтэл, үйл ажиллааны их хэмжээний алдагдал, 3,4-р зэрэг өвчний хүнд хэлбэр501 жил10.52Шууны болон дундын богтны мэдэрхүй болон хөдөлгөөний гүнзгий өөрчлөлттэй архаг гэмтэл 0-2 баллS54501 жилТолгой хэсгийн тайралтууд10.53Толгой хэсэгт хуйх тайрагдах, тасрахS08501 жил хүртэлх10.54Толгойн хэсэг гэмтлийн улмаас тайрагдахS08.8S08.9501 жил хүртэлх4. МЭДРЭЛИЙН ӨВЧИНД/дӨвчнийоношICF бүлэг: бие махбодийн үйл ажиллагаа ба бүтэц (b, s код)ICF бүлэг: идэвх ба оролцоо (d,e код) Өвчний код (Өвчний олон улсын 10-р ангилал)Бэрхшээлийн үнэлгээХувь хэмжээХугацааТАРХИНЫ ЭМГЭГ1.4.1Тархины харвалтын (инсульт)үлдэц урхаг, судасны мэс заслын дараах ба тархины судасны эмгэгийн уршиг Танин мэдэхүй ба сэтгэл хөдлөлийн өөрчлөлтүүд;Хэлгүйдэл ( бүх төрлийн афази); Харааны орон зайн алдагдал, харааны талбайн өөрчлөлт;Тэнэгрэл, зан төрхийн органик өөрчлөлт;Төвийн ба захын мэдрэлийн, үений шалтгаант, эмэнд тэсвэртэй өвдөлт; Гүн мэдрэхүйн алдагдал,Чангарсан саажилтаас үүдэлтэйконтрактур;Хөдөлгөөн илт хязгаарлагдсан саа; Эмэнд дасалтай эпилепсиАарцгийн үйл ажиллагаа алдагдах (шээс,өтгөн хоригдох эсвэл задгайрах);Бульбар (хуурамч бульбар) саатайхолбоотой хэл залгиурын өөрчлөлт;Сурах, мэдлэг ашиглах чадвараа алдах (шинэ зүйл сурах, асуудлыг шийдвэрлэх, санаачлах чадвар сулрах);Харилцааны чадвар алдах (сонсож буюу уншиж ойлгох, мэдээлэл өгөх чадвар алдагдах, мэдээллийн хэрэгслийг ашиглаж чадахгүй );Хөдлөх чадвар алдагдах (биеийн байрлал өөрчлөх, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх чадвар алдагдах, алхах зай богиносох, шатаар өгсөх, тээврийн хэрэгслээр бие даан явж чадахгүй байх);Өөрийгөө арчлах чадвар алдагдах (хувцаслах, бие засах, ариун цэвэрсахих, хооллох зэрэг өдөр тутмын үйлдлийгбие даах гүйцэтгэх чадвар алдагдах);Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдагдах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, хоол хийх, гэр цэвэрлэх зэрэг үйлдэл гүйцэтгэж чадахгүй);Хүн хоорондын харилцааны чадвар алдагдах (хүнтэй танилцах, харилцааг хадгалах, сэтгэл хөдлөлийг хянах);Амьдралд чухал үйлдэл хийх чадвар алдагдах (сурах, ажил хийх, бие даан тооцоо хийх, банкны данс хянах г.м.);Нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох, ах дүү, найз нөхдийхөөр зочлох чадвар алдагдах);I60 I61 I62 I63 I67.1 I67.3 I67.4 I67.5 I69а/Бартел-индекс 80-95 оноо Өргөтгөсөн Бартел- индекс 85-90 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 108-119 оноо502 жил хүртэлб/Бартел-индекс 60-75 оноо Өргөтгөсөн Бартел- индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо602 жилв/Бартел-индекс 40-55 оноо Өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо70Хугацаагүйг/Бартел-индекс ≤35 оноо, Өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийнхамаарлын үнэлгээ≤53 оноо90Хугацаагүй1.4.2Тархмал хатуурал,түүнтэй төстэй тархи нугасны аутоиммун шалтгаант үрэвслийн үлдэц урхаг(оптикомиелит Девик, Бехчетийн өвчин, нейросаркоидоз, системийн коллагенозын ТМТ-ны хэлбэр гэх мэт)Хөдөлгөөний үйлийн өөрчлөлт: чангарсан саажилт, тэнцвэрийн өөрчлөлт, чичигнэсэн салганалхөдөлгөөний эвсэл эвдүй алдагдах, дистони, дизартри, контрактур Хэдрэхүйн өөрчлөлт ба өвдөлт: хараа буурах(сохрол), харахталбайн хязгаарлалт, диплопи, орон зайн баримжаа алдагдах,мэдрэхүйнтэнцвэргүйдэл, өвдөлт, бадайралт, чих шуугих г.м. мэдрэхүйн хүрээний өөрчлөлтүүд;Оюуны чадамж буурах: ядарч сульдах, идэвх санаачлага буурах, баримжаа алдагдах, оюун ухааны ерөнхий чадавх буурах, сэтгэл хөдлөл тогтворгүйдэх, бухимдах, зан төрх өөрчлөгдөх, анхаарал төвлөрөлт сулрах, сэтгэн бодох чадвар удаашрах, хийсвэрлэнтөсөөлөхбуурах, уян хатанбайдлаа алдах г.м.Бодисын солилцоо, дотоод шүүрэл, хоол боловсруулах эрхтний өөрчлөлт: аарцгийн үйл ажиллагааны өөрчлөлт, халуун хүйтэнтэсвэрлэх чадвар алдагдах г.м.Сурах, мэдлэг ашиглах чадварын алдагдал (шинэ зүйл сурах, асуудлыг шийдвэрлэх, санаачлах чадвар алдагдах);Харилцааны чадварын алдагдал (сонсож буюу уншиж ойлгох, мэдээлэл өгөх чадвар алдагдах, мэдээллийн хэрэгслийг ашиглаж чадахгүй байх);Хөдлөх чадвар алдагдах (биеийн байрлал өөрчлөх, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх чадвар алдагдах, алхах зай богиносох, шатаар өгсөх, тээврийн хэрэгслээр бие даан явж чадахгүй байх);Өөрийгөө арчлах чадвар алдагдах (хувцаслах, бие засах, ариун цэврийг сахих, хооллох зэрэг өдөр тутмын үйлдэлд бие даах чадвар алдагдах);Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдагдах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, хоол хийх, гэр цэвэрлэх зэрэг үйлдэл гүйцэтгэж чадахгүй);Хүн хоорондын харилцааны чадвар алдагдах (хүнтэй танилцах, харилцааг хадгалах, сэтгэл хөдлөлийг хянах);Амьдрахуйнчухал үйлдэл хийх чадвар алдагдах (сурах, ажил хөдөлмөр эрхлэх хийх, бие даан тооцоо хийх, банкны данс хянах г.м.); Нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох, ах дүү, найз нөхөдтэй уулзахзочлох чадвар алдагдах);G35 G36 G37а/Бартел-индекс 80-95 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 85-90 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 108-119 оноо, эсвэл Өргөтгөсөн Курцке үнэлгээ 1-2,5 оноо501 жилб/Бартел-индекс 60-75 оноо, Өргөтгөсөн Бартел- индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо, эсвэл Өргөтгөсөн Курцке үнэлгээ 3-4,5 оноо 601 жилв/Бартел-индекс 40-55 оноо, Өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо, ЭСВЭЛ Өргөтгөсөн Курцке үнэлгээ 5-6,5 оноо702 жилг/Бартел-индекс ≤35 оноо, Өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо, эсвэл Өргөтгөсөн Курцке үнэлгээ 7-9,5 оноо80Хугацаагүй1.4.3Төв мэдрэлийн тогтолцооныүрэвслийндараах урхаг үлдэц(нян, вирус, мөөгөнцөр, шимэгч хорхойн) шалтгаант менингит, менингоэнцефалит, тархи буюу нугасны буглаа, ДОХ-ын шалтгаант ТМТ-ныүрэвсэл, нейроборрелиоз г.м.)Хөдөлгөөний өөрчлөлт: энцефалит, тархины буглаа, идээт менингитийн дараах саа, саажилт: нүд, нүүр, хэл залгиурын; талбиеийн болон өрөөл саа, хоссаа/дөрвөлсаа; тэнцвэрийн өөрчлөлт, дискинези, дистониМэдрэхүйн өөрчлөлт ба өвдөлт: харааны бууралт, талхараагүйдэл (харааны талбайн хязгаарлалт), янгийн өвдөлт, өнгөц, гүний мэдрэхүйн өөрчлөлт;Оюуны чадамжийн бууралт: эпилепсийн уналт таталт, анхаарал төвлөрөлт ба ой санамжийн бууралт, төрх үйлийн өөрчлөлтАарцгийн эрхтний үйлийн алдагдал: өтгөн, шээс задгайрал эсвэл хоригдохСурах, мэдлэг ашиглах чадварын алдагдал (шинэ зүйл сурах, асуудлыг шийдвэрлэх, санаачлах чадвар алдагдах)Харилцааны чадварын алдагдал (сонсож буюу уншиж ойлгох, мэдээлэл өгөх чадвар алдагдах, мэдээллийн хэрэгслийг ашиглаж чадахгүй байх) Хөдлөх чадвар алдагдах (биеийн байрлал өөрчлөх, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх чадвар алдагдах, алхах зай богиносох, шатаар өгсөж чадахгүй байх, тээврийн хэрэгслээр бие даан явж чадахгүй байх) Өөрийгөө арчлах чадвар алдагдах (хувцаслах, бие засах, ариун цэврийг сахих, хооллох зэрэг өдөр тутмын үйлдэлд бие даах чадвар алдагдах)Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдагдах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, хоол хийх, гэр цэвэрлэх зэрэг үйлдэл гүйцэтгэж чадахгүй байх) Хүн хоорондын харилцааны чадвар алдагдах (хүнтэй танилцах, харилцааг хадгалах, сэтгэл хөдлөлийг хянах)Амьдралд чухал үйлдэл хийх чадвар алдагдах (сурах, ажил хийх, бие даан тооцоо хийх, банкны данс хянах г.м.)Нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох, ах дүү, найз нөхөдтэй уулзах, зочлох чадвар алдагдах) G00 G01 G02 G04 G05 G06 G08 G09а/Бартел-индекс 80-95 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 85-90 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 108-119 оноо501 жил хүртэлб/Бартел-индекс 60-75 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо601 жилв/Бартел-индекс 40-55 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо702 жилг/Бартел-индекс ≤35 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо90Хугацаагүй1.4.4Тархины хавдрын урхаг үлдэц(мэс засал, хими ба туяа эмчилгээний дараах байдал)Хөдөлгөөний өөрчлөлт: саажилт: талбие, дөрвөн мөч, нүд,хэл залгиур; тэнцвэргүйдэл, хөдөлгөөний эвсэл эвдүйн өөрчлөлтМэдрэхүйн өөрчлөлт ба өвдөлт: толгойн эргэлт, сонсголын өөрчлөлт, харах талбайн хязгаарлалт, талласан өвдөлт, янОюуны чадамжийн бууралт: эпилепсийн уналт таталт, анхаарал төвлөрөлт ба ой санамжийн бууралт, төрх үйлийн өөрчлөлт, хэлгүйдэл, үйлдэлгүйдэлАарцгийн эрхтний үйлийн алдагдал: баас шээс задгайрах эсвэл хоригдохСурах, мэдлэг ашиглах чадварбуурах (шинэ зүйл сурах, асуудлыг шийдвэрлэх)Харилцааны чадваралдагдах (мэдээлэл өгөх, мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах)Хөдлөх чадвар алдагдах (биеийн байрлалаа өөрчлөх, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх эвсэл алдагдах, алхах зай богиносох, шатаар явах, тээврийн хэрэгслээр бие даан явах)Өөрийгөө арчлах чадвар алдагдах (хувцаслах, бие засах, ариун цэврийг сахих, хооллох г.м.)Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдагдах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, хоол хийх, гэр цэвэрлэх г.м.)Хүн хоорондын харилцааны чадвар алдагдах (хүнтэй танилцах, харилцааг хадгалах, сэтгэл хөдлөлийг хянах)Амьдралд чухал үйлдэл хийх чадвар алдагдах (сурах, ажил хийх, бие даан тооцоо хийх, банкны данс хянах г.м.)Нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох, ах дүү, найз нөхөдтэй уулзах, зочлох г.м.)G97 C71 C72 D33а/Бартел-индекс 80-95 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 85-90 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 108-119 оноо652 жил хүртэлб/Бартел-индекс 60-75 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо602 жилв/Бартел-индекс 40-55 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо70Хугацаагүйг/Бартел-индекс ≤35 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо90Хугацаагүй1.4.5ЭпилепсиХүнд хэлбэрийн эпилепсийн урхаг- сэтгэцийн өөрчлөлт: санаачлага буурах, оюуны ерөнхий чадвар буурах, сэтгэл хөдлөл тогтворгүйдэх, зан төрхийн өөрчлөлт, анхаарал төвлөрөлт буурах, ааш авир огцом, догшин, сэтгэхүй удаашрах, хийсвэр сэтгэхүй хязгаарлагдмал, дасан зохицох чадвар буурах, ойлгох, хүлээн зөвшөөрөх чадвар доройтох.Эпилепсийн уналт таталтын үед илэрч болох шинж тэмдгүүд: Хөдөлгөөний өөрчлөлт:миоклонус, булчингийн тонус ихсэх буюу буурах Мэдрэхүйн өөрчлөлт, өвдөлт: бадайралт, хараа, сонсголын өөрчлөлт, хэвлий цээжний өвдөлтүүд, толгой эргэхУхамсар, оюуны өөрчлөлт: баримжаа алдагдах, ухамсарт ухаан алдах хэл ярианы өөрчлөлт: дультираа (дизартри) Дотор эрхтэн, аарцгийн эрхтний үйлийн алдагдал: хэвлийн аура, дотор муухайрах, мэдээгүй бие засахСурах, мэдлэг ашиглах бэрхшээл(шинэ юм сурах, бэрхшээлийн гарцыг олох, шийдвэр гаргах, зоригтой шийдэмгий байх чадвар муудах), Хөдлөх чадвар алдах (тээврийн хэрэгслээр бие даан явах)Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдах(дэлгүүрээс хүнс цуглуулах)Хүн хоорондын харилцааны чадвар буурах (хүнтэй танилцах, харилцааг хадгалах, сэтгэл хөдлөлөө хянах)Амьдрахуйн чухал үйлдэл хийх чадварбуурах (сурах, ажил хийх, бие даан тооцоо хийх, санхүүгээ хянах г.м.)Нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох, ах дүү, найз нөхдийхөөр зочлох г.м.). Угсарч унаж татсаны дараа хэсэг хугацаанд дараах чадвар алдагдаж болно:Харилцааны чадвар алдагдах (жишээ: хүний яриаг ойлгох, бичсэн зүйлийг ойлгох, мэдээлэл өгөх, холбооны хэрэгсэл ашиглах), Өөрийгөө арчлах чадвар буурах (жишээ: хувцаслах, биеэ засах, биеэ угаах, хооллох г.м.),Хөдлөх чадвар алдагдах (жишээ: биеийнхээ байршил өөрчлөх, юм өргөх, барих, алхах зай богиносох, шатаар өгсөж уруудах).G40Эпилепсийн уналт таталтын хэлбэр, хүндийн зэрэг, давтамж ба гэмтэх эрсдэлийн шалгуураас хамаарна (тайлбар хэсгийг хар).Маш ховор уналт: (тархмал [их] ба нийлмэл- хэсэгчилсэн уналтын давтамж нэг жилээс хол зайтай; жижиг ба энгийн хэсэгчилсэн уналтууд хэдэн сараас хол зайтай), БА гэмтэх эрсдэлийн шалгуур "0, А" Ховор уналт: (тархмал [их] ба нийлмэл- хэсэгчилсэн уналтын давтамж хэдэн сарын зайтай; жижиг ба энгийн хэсэгчилсэн уналтууд хэдэн 7 хоногийн зайтай) БА гэмтэх эрсдэлийн шалгуур "0, А, В"Хөдөлмөрийн нөхцөл солихУналтын давтамж дунд зэрэг: (тархмал [их] ба нийлмэл-хэсэгчилсэн уналтын давтамж хэдэн 7 хоногийн зайтай; жижиг ба энгийн хэсэгчилсэн уналтууд хэдэн хоногийн зайтай) БА гэмтэх эрсдэлийн шалгуур "В, C, D"601 жилУналтын давтамж өндөр: (тархмал [их] ба нийлмэл- хэсэгчилсэн уналтын давтамж хэдэн 7 хоног бүрт; тархмал буюу олон голомтот уналт таталт угсарч илрэх; жижиг ба энгийн хэсэгчилсэн уналтууд өдөр бүр) БА гэмтэх эрсдэлийн шалгуур "C, D" (2-3) эмэнд тэсвэртэй702 жил1.4.6Гавал-тархины гэмтлийн үлдэц урхаг Сэтгэцийн өөрчлөлт: идэвх санаачлага буурах, ядарч сульдах, сэтгэл хөдлөл тогтворгүйдэх, зан төрхийн өөрчлөлт, анхаарал төвлөрөлт, ой санамж буурах, будлиу болох, удаан сэтгэх, хийсвэр сэтгэхүй буурах, асуудал шийдвэрлэх муудах, дасан зохицох, хүлээн зөвшөөрөх чадвар буурах, хэлгүйдэл, үйлдэлгүйдэл, үгүйсгэлХөдөлгөөний үйлийн өөрчлөлт: саажилт: талбие, нүд, нүүр, хэл залгиур; тэнцвэргүйдэл, хөдөлгөөний эвслийн алдагдал, дизартри, контрактурМэдрэхүйн өөрчлөлт ба өвдөлт: өвдөлт,толгойн эргэлт, үнэрлэх, амтлах, сонсголын өөрчлөлт, харах талбайн хязгаарлалт Аарцгийн эрхтний үйлийн алдагдал: баас, шээс задгайрах эсвэл хоригдохСурах, мэдлэг ашиглах чадварын алдагдал (шинэ зүйл сурах, асуудлыг шийдвэрлэх)Харилцааны чадварын алдагдал (мэдээлэл өгөх, мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах)Хөдлөх чадвар алдагдах (биеийн байрлал өөрчлөх, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх эвсэл алдагдах, алхах зай богиносох, шатаар явах, тээврийн хэрэгслээр бие даан явах)Өөрийгөө арчлах чадвар муудах:(хувцаслах, бие засах, ариун цэвэр сахих, хооллох г.м.)Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдагдах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, хоол хийх, гэр цэвэрлэх г.м.)Хүн хоорондын харилцааны чадвар алдагдах (хүнтэй танилцах, харилцааг хадгалах, сэтгэл хөдлөлийг хянах)Амьдрахуйнчухал үйлдэл хийх чадвармуудах (сурах, ажил хийх, бие даан тооцоо хийх, банкны данс хянах г.м.)G91.3 G93.0 G93.5 G93.49а/Бартел-индекс 80-95 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 85-90 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 108-119 оноо502 жил хүртэлб/Бартел-индекс 60-75 оноо, Өргөтгөсөн Бартел-индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо601 жилв/Бартел-индекс 40-55 оноо, Өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо70Хугацаагүйг/Бартел-индекс ≤35 оноо, Өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо90Хугацаагүй1.4.7Хөдөлгөөний эмгэг (Паркинсоны өвчин, паркинсонизм, дистони)Хөдөлгөөний өөрчлөлт:булчингийн тонус ихсэнэ, Хөдөлгөөний удаашрал, хөшингө, эмгэг хөдөлгөөн,тэнцвэрийн өөрчлөлт, хөдөлгөөнийэвсэл буурах, албадмал байрлал, контрактур Мэдрэхүйн өөрчлөлт, өвдөлт: өвдөлт бүхий булчингийн чангарал, бадайралт, харааны өөрчлөлт, үнэр амт ялгахгүйСэтгэцийн өөрчлөлт: оюуны бууралт,хэл яриа сэтгэхүй удаашрах [брадифрени], сэтгэл гутрал, нойрны өөрчлөлт, хий үзэгдэл, айдас, тэнэгрэл, ядарч сульдах шинжДуу авиа, хэл ярианы өөрчлөлт: дуу намсах, гунших, удаашрах, хэл цуцах Шээсний замын тогтолцооны үйлийн алдагдал: шээс хоригдох эсвэл дусагнахЗүрх-судасны тогтолцооны өөрчлөлт:даралт огцом буурах, ихсэх, зүрх дэлсэх, ортостатик хөдлөл Ходоод-гэдэсний замын тогтолцооны өөрчлөлт: хахаж цацах,шүлс гоожих, гэдэсний гүрвэлзэх Хөдөлгөөн сулрах, өтгөн хоригдохАрьс ба хөлсний булчирхайн үйлийн алдагдал: хөлрөх, арьс хуйх тослогтохСурах, мэдлэг ашиглах чадвар муудах(шинэ зүйл сурах, асуудлыг шийдвэрлэх)Хөдлөх чадвар алдагдах (биеийн байрлал өөрчлөх, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх эвсэл алдагдах, алхах зай богиносох, шатаар явах, тээврийн хэрэгслээр бие даан явах чадвар буурах, тэнцвэр алдагдах) Харилцааны чадвар буурах (амаар ба бичгээр мэдээлэл өгөх чадвар алдагдах)Өөрийгөө арчлах чадвар муудах (хувцаслах, бие засах, ариун цэврийг сахих, хооллох г.м.)Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдагдах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, хоол хийх, гэр цэвэрлэх г.м.)Хүн хоорондын харилцааны чадвар буурах (хүнтэй танилцах, харилцааг хадгалах, сэтгэл хөдлөлийг хянах)Амьдрахуйн чухал үйл ажиллагаа буурах (сурах, ажил хийх, бие даан тооцоо хийх, банкны данс хянах г.м.)Нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох, ах дүү, найз нөхдийхөөр зочлох г.м.)G20 G21 G23 G24 G25а/Бартел-индекс 80-95 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 85-90 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 108-119 оноо эсвэл Паркинсоны өвчний Хён ба Яарын үнэлгээ 1501 жилб/Бартел-индекс 60-75 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо эсвэл Паркинсоны өвчний Хён ба Яарын үнэлгээ 1,5-2602 жилв/Бартел-индекс 40-55 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо эсвэл Паркинсоны өвчний Хён ба Яарын үнэлгээ 2,5-370Хугацаагүйг/Бартел-индекс ≤35 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо эсвэл Паркинсоны өвчний Хён ба Яарын үнэлгээ 4-590Хугацаагүй1.4.8Төв мэдрэлийн тогтолцоонысөнөрөлт эмгэг (Хентингтоны хорей [ХХ], Фридрейхийн атакси [ФА], нугас-багатархины атакси [НБА], нугас-булчингийн хатангирал [НБХ], хажуугийн Хатангирал хатуурал [ХХХ])Хөдөлгөөний хүрээ: ХХ -Илүүдэл хөдөлгөөн, булчингийн хипотони, хөшингө, брадикинез; ФА-тайван ба хөдөлгөөний үеийн тэнцвэргүйдэл, саажилт, яс үений деформаци (сколиоз, pes excavatus); НБА -тайван ба хөдөлгөөний үеийн тэнцвэргүйдэл, дистони, пирамид хамшинж, брадикинез, шөрмөс татах шинж; НБХ - сул саажилт, булчингийн хатангирал, сколиоз, тавхайн деформаци; ХХХ - сул саажилт, булчингийн хатангирал, фасцикуляци, пирамид хамшинж, бульбар сааМэдрэхүйн өөрчлөлт, өвдөлт: ХХ өвдөлт; ФА – гүн мэдрэхүйн алдагдал, хараа ба сонсголын бууралт; НБА – хараа буурах, бадайралт; ХХХ – өвдөлт Сэтгэцийн өөрчлөлт: ХХ- идэвх санаачлага буурах, анхаарал төвлөрөлт багасан, ой санамж муудах, тэнэгрэл, психоз, нойр уудах, НХА -баримжаа өөрчлөгдөх, ой санамж буурах, тэнэгрэл; ХХХ-сэтгэл хөдлөлийн хяналт буурах, хүчилж уйлах/инээх шинжДуу авиа, хэл ярианы өөрчлөлт: ХХ - дизартри, ФА-хэл ярианы тэнцвэргүйдэл, дизартри, НБА ба ХХХ – дизартриШээсний зам ба ходоод-гэдэсний тогтолцооны үйлийн алдагдал: ХХ дисфаги, шээс задгайрах; ФА-чихрийн шижин; НБА- дисфаги, шээс задгайрал, ХХХ -шүлс гоожих, дисфаги Зүрх-судасны тогтолцооны үйлийн алдагдал: ФА -кардиомиопати, ХХХ – амьсгалын дутагдалСурах, мэдлэг ашиглах чадвар муудах (шинэ зүйл сурах, асуудлыг шийдвэрлэх)Хөдлөх чадвар алдагдах (биеийн байрлал өөрчлөх, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх эвсэл алдагдах, алхах зай богиносох, шатаар явах, тээврийн хэрэгслээр бие даан явах чадвар буурах, тэнцвэр алдагдах)Харилцааны чадвар муудах (хүний яриа ба бичсэн зүйлийг ойлгох чадвар буурах, мэдээлэл өгөх чадвар алдагдах, мэдээллийн хэрэгсэл ашиглаж чадахгүй байх)Өөрийгөө арчлах чадвар доройтох (хувцаслах, бие засах, ариун цэврийг сахих, хооллох г.м.)Ахуйн үйлдэл хийх чадвар сулрах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, хоол хийх, гэр цэвэрлэх г.м.)Хүн хоорондын харилцааны чадвар буурах (нийгмийн харилцаан дунд бусдын шүүмжлэлийг хүлээж авах чадвар, сэтгэл хөдлөлийг хянах)Амьдрахуйнчухал үйлдэл хийх чадвармуудах (сурах, ажил хийх, бие даан тооцоо хийх, банкны данс хянах г.м.)Нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох, ах дүү, найз нөхдийхөөр зочлох г.м.)G10 G11 G12 G14а/Бартел-индекс 80-95 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 85-90 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 108-119 оноо502 жил хүртэлб/Бартел-индекс 60-75 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо602 жилв/Бартел-индекс 40-55 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо70Хугацаагүйг/Бартел-индекс ≤35 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо90Хугацаагүй1.4.9.НарколепсиСэтгэцийн өөрчлөлт: нойрны чанар муудах, өдрийн цагаар нойрмоглох, анхаарал төвлөрөлт сулрах, сэтгэл гутрах, сэтгэл хөдлөл тогтворгүйдэх Мэдрэхүйн өөрчлөлт ба өвдөлт: толгой өвдөхДайрлагын үеийнөөрчлөлт:Сэтгэцийн өөрчлөлт: өдрийн цагаартаагүй нөхцөлд гэнэт унтах, зүйрмэглэх,сэрэх үед хий үзэгдэл илрэхХөдөлгөөний өөрчлөлт: араг ясны булчингийн тонус гэнэт буурах, ухамсарт хөдөлгөөний хяналт алдагдах, унтах үеийн сааДаалгавар гүйцэтгэх ерөнхий чадвар буурах (Ачаалал даах чадвар сул) сурах, мэдлэг ашиглах чадвар буурах (анхааралтөвлөрөхөд бэрхшээлтэй)Харилцааны чадварын алдагдал (олон хүнтэй харилцах) нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох)Дайрлагын үеийнөөрчлөлт: хөдөлгөөний чадвар буурах (биеийн байрлал өөрчлөх, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх, тээврийн хэрэгсэл удирдан жолоодох чадвар алдагдах)G47.4Эмийн эмчилгээнд үр дүн сул байхХөдөлмөрийн нөхцөл солих (ээлжийн ажил хийхгүй, гэмтэх эрсдэлтэй нөхцөлд ажиллахгүй)Эмийн эмчилгээний үр дүн муу байх, нарколепси ба катаплексийн дайрлага олон байх, сэтгэл гутралын шинж хавсрах602 жилНУГАСНЫ ЭМГЭГ1.4.10Нугасны гэмтэл (нугасны харвалт, дарагдал, үрэвсэл, нурууны мэс заслын дараах байдал)Хөдөлгөөний өөрчлөлт: чангарсан буюу сул саажилт, тэнцвэргүйдэл [сенсор атакси], хөдөлгөөний эвслийн алдагдал, контрактур, үений өөрчлөлт [хетеротоп оссификаци]),Мэдрэхүйн өөрчлөлт, өвдөлт (өнгөц ба гүн мэдрэхүйналдагдал, өвдөлт, өвдөлт бүхий булчингийн чангарал)Шээсний замын тогтолцоо: шээс хоригдох эсвэл задгайрахЗүрх-судасны тогтолцоо: даралтны зохицуулга алдагдах, амьсгалын дутагдалХодоод-гэдэсний замын тогтолцоо:өтгөн хатах хоригдох, эсвэл дусагнах задгайрахАрьсны өөрчлөгдөх: өнгө тэжээл өөрчлөгдөх цооролтхумс зузаарах нимгэрэхХөдлөх чадвар алдагдах (биеийн байрлал өөрчлөх, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх эвсэл алдагдах, бие даан алхах чадваргүй болох, алхах зай богино байх, тэнцвэр алдагдах, шатаар өгсөж чадахгүй байх, тээврийн хэрэгслээр бие даан явах чадвар буурах)Өөрийгөө арчлах чадвар буурах (хувцаслах, бие засах, ариун цэврийг сахих, хооллох г.м.)Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдагдах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, хоол хийх, гэр цэвэрлэх г.м.)Хүн хоорондын харилцааны чадвар алдагдах (хүнтэй танилцах,Харилцааг хадгалах)Амьдрахуйнчухал үйлдэл хийх чадваралдагдах (сурах, ажил хийх, бие даан тооцоо хийх, банкны данс хянах г.м.)Нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох, ах дүү, найз нөхдийхөөр зочлох г.м.)G09 G95а/Бартел-индекс 80-95 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 85-90 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 108-119 оноо502 жил хүртэлб/Бартел-индекс 60-75 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо602 жилв/Бартел-индекс 40-55 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо70Хугацаагүйг/Бартел-индекс ≤35 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо90ХугацаагүйПОЛИНЕВРОПАТИ, ЗАХЫН МЭДРЭЛИЙН ЭМГЭГ1.4.11Полиневропатийн үлдэц урхаг (удмын [Шарко- Мари-Тут ба бусад], үрэвслийн дараах үлдэц байдал [зостер, боррелиоз, ДОХ- ын халдвар], аутоиммун шалтгаант [Гийен- Барре хамшинж, коллагеноз, васкулит], бодисын солилцооны шалтгаант [чихрийн шижин], хордлогын шалтгаант [архины, хүнд металлын, органик уусмалын], паранеопластик шалтгаант [уушгины карцином])Мэдрэхүйн өөрчлөлт, өвдөлт (сенсор тэнцвэргүйдэл, гүн мэдрэхүйн алдагдлын улмаас зогсож чадахгүй байх, мэдээ алдах, бадайрах, температурын мэдрэхүй буурах, хорсож төөнөж өвдөхХөдөлгөөний өөрчлөлт: (сул саа, саажилт, хөдөлгөөний эвслийн алдагдал, сенсор тэнцвэргүйдэл, алхах муудах)Шээсний замын тогтолцоо: (шээс задгайрах, эрекци сулрах)Ходоод-гэдэсний замын тогтолцоо: ( өтгөн хатах, суулгах)Арьсны өөрчлөлт: (арьсны хатангирал, декубитус, "диабетийн хөл", шарх эдгэхгүй)Хөдлөх чадвараа алдах (алхах зай богиносох, унах хандлага, гэрээс гарахад бэрхшээлтэй байх, машин тэрэг жолоодож чадахгүй байх, тэнцвэр алдагдах, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх эвсэл алдагдах) Өөрийгөө арчлах чадвар муудах (хувцаслах, хоол хийх, бусад өдөр тутмын үйлдэл бэрхшээлтэй байх)Ахуйн үйлдэл хийх чадвар муудах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, гэр цэвэрлэх г.м.)Амьдрахуйн чухал үйлдэл хийх чадвар буурах (хүнд зэргийн полинейропатийн үед ачаалал даах чадвар буурах)Нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох, ах дүү, найз нөхдийхөөр зочлох г.м.)G60 G61 G62 G65 G13а/Бартел-индекс 80-95 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 85-90 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 108-119 оноо502 жил хүртэлб/Бартел-индекс 60-75 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо603 жилв/Бартел-индекс 40-55 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо70Хугацаагүйг/Бартел-индекс ≤35 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо90Хугацаагүй1.4.12Захын мэдрэлийн гэмтлийн үлдэц урхаг (мөрний сүлжээний гэмтэл, тохойн сувгийн хамшинж, сарвуу унжих хам шинж, (шууны мэдрэлийн гэмтэл), цээжний нүхнээс гарах хам шинж, мөрний сүлжээний неврит шаантны мэдрэлийн эмгэг, дискэктоми хийлгэсний дараах байдал)Мэдрэхүйн өөрчлөлт: өвдөлтмэдээ алдах, бадайрах, температурын мэдрэхүй буурах, невромын өвдөлт, каузальги, фантом өвдөлт Хөдөлгөөний өөрчлөлт: сул саажилт, гарын хөдөлгөөн хязгаарлагдах, доголохАрьсны өөрчлөлт: хөлсний ялгарал буурах,арьс хуурайших, өнгө өөрчлөгдөхХөдлөх чадварааалдах (алхах зай богиносох, унах хандлага, гэрээс гарахад бэрхшээлтэй байх, машин тэрэг жолоодох боломжгүй болох, эсвэл туслах хэрэгсэлтэй жолоодох)Өөрийгөө арчлах чадвар алдагдах (хувцаслах, хоол хийх, өөрийгөө арчлах болонбусад өдөр тутмын ерөнхий үйлдэлд бэрхшээл учрах) Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдагдах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, гэр цэвэрлэх г.м.)Амьдрахуйнчухал үйлдэл хийх чадваралдагдах (ачаалал даах чадвар буурах)Нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох, ах дүү, найз нөхдийхөөр зочлох г.м.)G54 G55 G56 G57а/Бартел-индекс 80-95 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 85-90 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 108-119 оноо502 жил хүртэлб/Бартел-индекс 60-75 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо602 жилв/Бартел-индекс 40-55 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо70Хугацаагүйг/Бартел-индекс ≤35 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо90ХугацаагүйБУЛЧИН, МЭДРЭЛ-БУЛЧИНГИЙН СИНАПСЫНЭМГЭГ1.4.13Мэдрэл-булчингийн синапсын ба булчингийн эмгэг (миастени гравис [МГ], миодистрофи [МД], миотонийн эмгэгүүд [МТ], полимиозитийн [ПМ] дараах үлдэц урхаг)Хөдөлгөөний үйл: МГ – ачааллаас хамаарах булчингийн саажилт, алхах зай богиносох, дизартри, зажлуурын булчингийн сулрал; хахаж цацах нүд хоёрлох хялар харах МД – сул саажилт, контрактур, сколиоз, алхах зай богиносох; ММ– сул саажилт, миотони, алхах зай богиносох, гарын эвсэл алдагдах; ПМ – сул саажилт, булчингийн хатангирал, контрактур; Сэтгэцийн өөрчлөлт: МД – Душенны миодистрофийн үед танин мэдэхүйн өөрчлөлт; ММ – танин мэдэхүйн бууралт, идэвх санаачлага буурах, ядарч сульдах;Мэдрэхүйн өөрчлөлт, өвдөлт: МД– өвдөлт; МТ – өвдөлт, катарактын улмаас хараа муудах; Дуу авиа, хэл ярианы өөрчлөлт: МГ – дисфаги, гунших; МТ – гунших,Ходоод-гэдэсний ба дотоод шүүрлийн тогтолцооны үйлийн алдагдал: МГ – дисфаги; МТ – хипогонадизм, чихрийн шижин, хоолны шингэц өөрчлөгдөх, цөсний чулуу;Зүрх-судас ба амьсгалын тогтолцооны үйлийн алдагдал: МГ, МД ба МТ – амьсгалын дутагдал, МД – кардиомиопати, МТ – зүрхний хэмнэлийн өөрчлөлтХөдлөх чадвар алдагдах (алхах зай богиносох, шатаар явах, тээврийн хэрэгслээр бие даан явах чадвар буурах, унах хандлага, гэрээс гарах бэрхшээл, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх эвсэл алдагдах, хүнд үе шатанд биеийн байрлал өөрчлөх)Өөрийгөө арчлах чадвар алдагдах (хувцаслах, бие засах, ариун цэвэрсахих, хооллох г.м.)Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдагдах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, гэр цэвэрлэх г.м.)Нийгмийн харилцааны чадвар алдагдах (чөлөөт цагийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцох, ах дүү, найз нөхдийхөөр зочлох г.м.)G70 G71 G72а/Бартел-индекс 80-95 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 85-90 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 108-119 оноо502 жил хүртэлб/Бартел-индекс 60-75 оноо,өргөтгөсөн Бартел- индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо602 жилв/Бартел-индекс 40-55 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо70Хугацаагүйг/Бартел-индекс ≤35 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо90Хугацаагүй1.4.14.Органик үлдэц бүхий тархи эмгэгшил (энцефалопат)Танин мэдэхүй ба сэтгэл хөдлөлийн өөрчлөлтүүд Хэлгүйдэл ( бүх төрлийн афази)Төвийн ба захын мэдрэлийн, үений шалтгаант, эмэнд тэсвэртэй өвдөлт Гүн мэдрэхүйн алдагдал Чангарсан саажилтаас үүдэлтэйконтрактур, Аарцгийн үйл ажиллагаа алдагдах (шээс,өтгөн хоригдох эсвэл задгайрах)Бульбар (хуурамч бульбар) саатайхолбоотой хэл залгиурын өөрчлөлтСурах, мэдлэг ашиглах чадварын алдагдал (шинэ зүйл сурах, асуудлыг шийдвэрлэх)Харилцааны чадварын алдагдал (мэдээлэл өгөх, мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах)Хөдлөх чадвар алдагдах (биеийн байрлал өөрчлөх, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх эвсэл алдагдах, алхах зай богиносох, шатаар явах, тээврийн хэрэгслээр бие даан явах)Өөрийгөө арчлах чадвар муудах:(хувцаслах, бие засах, ариун цэвэр сахих, хооллох г.м.)Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдагдах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, хоол хийх, гэр цэвэрлэх г.м.)Хүн хоорондын харилцааны чадвар алдагдах (хүнтэй танилцах, харилцааг хадгалах, сэтгэл хөдлөлийг хянах)Амьдрахуйнчухал үйлдэл хийх чадвармуудах (сурах, ажил хийх, бие даан тооцоо хийх, банкны данс хянах г.м.)G80 G81 G82а/Бартел-индекс 60-75 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 70-80 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 72-107 оноо503 жилб/Бартел-индекс 40-55 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо70Хугацаагүйв/Бартел-индекс ≤35 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс ≤15 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ ≤53 оноо90Хугацаагүй1.4.15.Тархи, нугасны гаж хөгжил, гидроцефали, нугас хөндийтөл (сирингомиели) Арнольд-Киарын гажиг, ивэрхийХөдөлгөөний өөрчлөлт: саажилт: талбие, дөрвөн мөч, нүд,хэл залгиур; тэнцвэргүйдэл, хөдөлгөөний эвсэл эвдүйн өөрчлөлтМэдрэхүйн өөрчлөлт ба өвдөлт: толгойн эргэлт, сонсголын өөрчлөлт, харах талбайн хязгаарлалт, талласан өвдөлт, янОюуны чадамжийн бууралт: эпилепсийн уналт таталт, анхаарал төвлөрөлт ба ой санамжийн бууралт, төрх үйлийн өөрчлөлт, хэлгүйдэл, үйлдэлгүйдэлАарцгийн эрхтний үйлийн алдагдал: баас шээс задгайрах эсвэл хоригдохСурах, мэдлэг ашиглах чадварбуурах (шинэ зүйл сурах, асуудлыг шийдвэрлэх)Харилцааны чадваралдагдах (мэдээлэл өгөх, мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах)Хөдлөх чадвар алдагдах (биеийн байрлалаа өөрчлөх, эд зүйлсийг өргөх, хөдөлгөх эвсэл алдагдах, алхах зай богиносох, шатаар явах, тээврийн хэрэгслээр бие даан явах)Өөрийгөө арчлах чадвар алдагдах (хувцаслах, бие засах, ариун цэврийг сахих, хооллох г.м.)Ахуйн үйлдэл хийх чадвар алдагдах (дэлгүүрээс хүнс цуглуулах, хоол хийх, гэр цэвэрлэх г.м.)G91 Q07.0 G95.0Бартел-индекс 40-55 оноо, өргөтгөсөн Бартел- индекс 20-65 оноо, эсвэл Үйлдлийн хамаарлын үнэлгээ 54-71 оноо80ХугацаагүйТайлбар:"... хүртэлх жил" гэснийг тухайн заалтад заагдсан хүртэлх хугацаагаар энэ жагсаалт мөрдөгдөж эхэлсэн өдрөөс эхэлж хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг тогтоож, сунгахыг хэлнэ. Тогтоолт, сунгалт нь 24 сараас хэтрэхгүй хугацаатай байна."...1 жил; 2 жил" гэснийг тухайн заалтад заагдсанхугацаагаар хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг тогтоож, сунгахыг хэлнэ.Даатгуулагч, хүний ажлын цаг богиносгох асуудлыгуг жагсаалтын заалтуудад үндэслэншийдвэрлэж болох бөгөөд хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг тогтоох, сунгах шийдвэр гарсан тохиолдолд давхардуулж ажлын цаг богиносгохгүй. Өдөр тутмын үйлдлийн бартел индексийн үнэлгээний хуудас, өргөтгөсөн бартел индексийн үнэлгээний хуудас, үйл ажиллагааны хамаарлын үнэлгээний хуудсаар үнэлнэ.Даатгуулагч,хүний өвчний кодын зөрүүтэй байдал нь хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг шийдвэрлэхгүй байх үндэслэл болохгүй.Урьд нь үйлдвэрлэлийн ослын шалтгаанаар хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацаа тогтоолгосон даатгуулагч, хүний хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацаа, шалтгааныг тухайн заалтаар үргэлжлүүлэн сунгах бөгөөд "хүртэлх жил"-ийг тухайн дуусч буй хугацаагаар дуусгана.ӨДӨР ТУТМЫН ҮЙЛДЛИЙН БАРТЕЛ ИНДЕКСИЙНҮНЭЛГЭЭНИЙ ХУУДАСОвог НэрронсарөдөрҮнэлгээ өгсөн хүний нэр:Д/дИдэвхжилТайлбарОноо1Хооллолт0 = бүрэн хамааралтай5 = тусламж хэрэгтэй (хэрчих, түрхэх, хоолны горим баримтлахад г.м)10 = хамааралгүй2Усанд орох0 = хамааралтай5 = хамааралгүй3Өөрийн арчилгаа0 = тусламж хэрэгтэй5 = нүүр, үс, шүд угаах, сахал хусахад тусламж шаардлагагүй4Хувцаслалт0 = хамааралтай5 = тусламж хэрэгтэй, гэхдээ тал зүйлсийг өөрөө хийж чадна10 = хамааралгүй (товчлох, үдэх зэргийг чадна)5Өтгөний гарц0 = хяналтгүй (эсвэл зөвхөн бургуйгаар гарна)5 = үе үе хяналт алдагдана 10 = хэвийн6Шээсний гарц0 = хяналтгүй (эсвэл катетертай, эсвэл бие даан зохицуулах чадваргүй)5 = үе үе хяналт алдагдана 10 = хэвийн7Бие засах0 = хамааралтай5 = зарим зүйлсийг өөрөө хийж чадах хэдий ч тусламж хэрэгтэй10 = хамааралгүй (суух, босох, бөгсөө арчих, өмд татах)8Ор-сандал-ор хоорондын шилжилт 0 = чадваргүй, суухад тэнцвэр алдана5 = сууж чадах боловч нэг буюу хоёр хүний тусламж шаардлагатай10 = бага хэмжээний тусламж шаардлагатай15 = хамааралгүй9Хөдлөх чадвар (тэгш газар)0 = алхах чадваргүй5 = тэргэнцэртэй бие даан хөдлөнө10 = нэг хүний тусламжтай хөдлөнө (аман буюу хүчний)15 = хамааралгүй, гэхдээ таяг мэт туслах хэрэгсэл ашиглаж болно10Шатаар өгсөх /уруудах/0 = чадваргүй5 = тусламж шаардлагатай (аман, хүчний, туслах хэрэгслийн)10 = хамааралгүй11Усанд орох /бие угаах/Бие даана – 1, хамааралтай - 0Нийт оноо (0-100)ӨРГӨТГӨСӨН БАРТЕЛ ИНДЕКСИЙНҮНЭЛГЭЭНИЙ ХУУДАСОвог НэрронсарөдөрҮнэлгээ өгсөн хүний нэр:ДдТанин мэдэхүйн үйлОноо1Ойлгох0 = чадваргүй5 = энгийн комманд ойлгоно10 = цогц агуулгыг ойлгох боловч дандаа биш15 = алдагдалгүй (зөвхөн бичсэн зүйл ойлгох өвчтөнд үүнд хамруулахгүй)2Өөрийгөө ойлгуулах0 = чадваргүй5 = энгийн агуулгыг ойлгуулна15 = өөрийгөө бүрэн ойлгуулж чадна3нийгмийн харилцаа0 = харилцах чадваргүй5 = үе үе түрэмгий, ёс зүйгүй авир гаргаж, нийтийн дүрмийг дагахгүй, эсвэл харьцахгүй15 = бэрхшээлгүй4өдөр тутмын асуудлыг шийдвэрлэх0 = Их хэмжээний тусламж шаардлагатай5 = бага хэмжээний тусламж шаардлагатай15 = тусламж шаардлагагүй5ой санамж, сурах чадвар, баримжаа0 = ой санамж ба баримжаа илт алдагдсан, зугтах, төөрөх хандлагатай 5 = ойр ойр сануулах шаардлагатай10 = үе үе сануулах шаардлагатай, эсвэл санахад туслах хэрэгсэл ашиглана15 = ихэнхдээ бэрхшээлгүй (асрагчийн нэмэлт тусламж шаардлагагүй)6харах ба үгүйсгэл (неглект)0 = танил орчинд баримжаагүй (жишээ нь, өөрийн өрөөндгэрт)5 = зөвхөн танил орчинд баримжаатай10 = унших чадвар хүнд зэргээр алдагдсан боловч танил ба танил бус орчинд оронзайн баримжааг олно15 = ихэнхдээ бэрхшээлгүйнийт оноо (0-90)Үйл ажиллагааны хамаарлын үнэлгээний хуудас(Functional Independence Measure)Овог Нэр __________________онсарөдөрҮнэлгээ өгсөн хүний нэр:Д/дҮйл ажиллагааОноо 1Өөрийн арчилгааХооллох Биеийн арчилгааУсанд орох, биеэ угаахБиеийн дээд хэсгийг хувцаслахБиеийн доод хэсгийг хувцаслахБие засах2Аарцгийн эрхтний үйлШээсний хяналтӨтгөний хяналт3Шилжих хөдөлгөөнОр – сандал/тэргэнцэрЖорлонд сууж босохДуш/ваннд орох4Явах чадварАлхах, тэргэнцэрШатаар өгсөх, уруудахХөдөлгөөний үйлийн нийт үнэлгээ5ХарилцааОйлгох чадварӨөрийгөө ойлгуулах чадвар6Нийгмийн танин мэдэхүйНийгмийн харилцааАсуудал шийдвэрлэх чадварОй санамжТанин мэдэхүйн нийт онооҮйл ажиллагааны хамаарлын үнэлгээний нийт онооОноо өгөх заавар:Тусламж шаардлагатай эсэхОнооТүвшинтайлбарХүний тусламж шаардлагагүй7Биеэ бүрэн даасан Бусдаас бүрэн хамааралгүй6Биеэ бүрэн бус даасан (туслах хэрэгсэлтэй, эсвэл аюулгүй байдал эргэлзээтэй)Туслах хэрэгсэл ашиглах боловч хүний тусламж шаардлагагүйХүний тусламж шаардлагатай5Хяналтан дор хийнэХажуугийн хяналт буюу аман дэмжлэг буюу эхэн үеийн дэмжлэг шаардагдана4Бага хэмжээний тусламж шаардлагатайӨвчтөн үйлдлийн 75%-иас илүүг гүйцэтгэж чадна, цөөн үйлдэлд хүний тусламж шаардлагатай 3Дунд хэмжээний тусламж шаардлагатайӨвчтөн үйлдлийн 50-75%-ийг гүйцэтгэж чадна2Их хэмжээний тусламж шаардлагатайӨвчтөн үйлдлийн талаас бага хувийг гүйцэтгэж чадна (25-49%)1Бүрэн асаргаа шаардлагатайӨвчтөн үйлдлийг гүйцэтгэж чадахгүй, эсвэл 25-аас багахувийг гүйцэтгэж чаднаГэмтэх эрсдэлийн шалгуурҮнэлгээШалгуурOУхамсарт ухаан алдагдахгүй, байршлын ба хөдөлгөөний хяналт алдагдахгүй (жишээ нь, богино хугацааны мэдрэхүйн шинжтэй уналт, шинж тэмдэг дуустал ажлыг түр зогсоох чадвартай)AУхамсарт ухаан алдагдахгүй, үйлдэл гүйцэтгэх чадвар буурах боловч байршлын хяналт алдагдахгүй (жишээ нь, татвалзах уналт, бие чангарч хөших, эсвэл зарим булчин сулрах шинжтэй уналт)BУхамсарт ухаан алдагдана, байршлын хяналт алдагдахгүй боловч үйлдэл гүйцэтгэх чадвар алдагдана, хөдөлгөөн хоригдоно (жишээ нь, гэнэт гацах, орчинтой харьцаагүй болох, бичил хөдөлгөөнтэй уналт)CУхамсарт ухаан алдагдана, эсвэл алдагдахгүй, үйлдэл гүйцэтгэх чадвар алдагдана, байршлын хяналт алдагдана (жишээ нь, хамгаалах рефлексгүй гэнэт унах, аажим муужрах маягтай унах, гуйвах, тулж унах)DУхамсарт ухаан алдагдана, байршлын хяналт алдагдаж болно, зохисгүй үйлдэл ажиглагдах (жишээ нь, зохисгүй хяналтгүй нийлмэл хөдөлгөөн, үйлдэл хийх)№Өвчний нэрҮе шатӨвчний кодХувь хэмжээХугацааХөдөлмөрийн нөхцөл солих, ажлын цаг хорогдуулах эсэхБ.Үйлдвэрлэлийн ослын улмаас1Үйлдвэрлэлийн ослын улмаас 3 сараас дээш хугацаагаар хөдөлмөрийн чадвараа түр алдсаны тэтгэмж авсан-201 хүртэлх жил2"А.Ердийн өвчин болон ахуйн осол"-ын жагсаалтын шалгуурыг хангаагүй боловч үйлдвэрлэлийн ослын улмаас 6 сар хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж авч, түүнээс дээш хугацаагаар эмчийн хяналтад байгаа-30-401 хүртэлх жил3Айдаст сэтгэл түгших, үл ялих зовлонт үзэгдлийн, дасан зохицохуйн, диссоциатив, биеийн хэлбэрийн, мэдрэл сульдах эмгэгүүдЭмчилгээний үр дүнд сайжрал авдаг боловч мэргэжлийн ажлаа хийх боломжгүй болсон болF40F42F43F44F45F48201 хүртэлх жил4Уушигны архаг бөглөрөлт өвчинАмьсгалын дутагдал I зэрэг, зүрхний архаг дутагдлын "В" үе шат, Спирографи: FEV1 50-79%. FEV1/FVC< 0.7, ЭхоКГ: зүрхний баруун ховдлын агших чадвар дунд зэрэг буурч уушгины гемодинамик алдагдахJ44201 хүртэлх жил5Өрөөсөн уушги авахуулсан, биеийн ерөнхий байдал хөнгөн, амьсгалын дутагдалгүйJ95201 хүртэлх жил6Мөрний үеэр байрандаа хөших, мөр эргүүлэгч нударга булчингийн ужиг гэмтэл үйл ажиллагааны алдагдлын 1,2-р зэрэгS44 S46 M75201 хүртэлх жил7Тархины бяцралт, суурь ясныхугарал /хөнгөн/S02 S05 S06 S07 S08201 хүртэлх жил8Атгаал чөмөгний толгойн анатомийн хүзүүний хугаралS42.2201 хүртэлх жил9Сарвууны 1 хурууны нугалагч шөрмөсний гэмтлийн үлдэцT92.5101 хүртэлх жил10Сарвууны2 хурууны нугалагч шөрмөсний гэмтлийн үлдэц201 хүртэлх жил11Хөлийн 1 хуруу тайрагдсана/ 1 талS98.210хугацаагүйб/ 2 тал20хугацаагүй12Гарын нэг хуруу тайрагдаха/ 1 талS68 S68.210хугацаагүйб/ 2 тал20хугацаагүйТайлбар:"Б.Үйлдвэрлэлийн ослын улмаас" жагсаалтын заалтад эрүүл мэндийн байдал нь тохирохгүй даатгуулагч, хүний хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг "А.Ердийн өвчин болон ахуйн осол"-ын жагсаалтын заалтаар, үйлдвэрлэлийн ослын шалтгаанаар тогтооно.Энэ жагсаалт мөрдөгдөж эхэлхээс өмнө үйлдвэрлэлийн ослын шалтгаанаар хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацаа тогтоолгосон даатгуулагч, хүний хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацаа, шалтгааныг сунгах үндэслэлтэй бол тухайн заалтад заасан хугацаагаар үргэлжлүүлэн сунгах ба "хүртэлх жил" гэсэн хугацаатай бол өмнөх хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацаа тогтоосон нийт хугацааг оруулан тооцно."Б.Үйлдвэрлэлийн ослын улмаас" жагсаалтаар ердийн өвчин, ахуйн ослын улмаас хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацаа тогтоохгүй.