ЭНЭ ӨДӨР: АНУ-ын Кино урлагийн академи байгуулагджээ

Өнөөдөр буюу тавдугаар сарын 11 нь Григорийн тооллын жилийн 131 дэх өдөр, билгийн тооллын хаврын адаг хар луу сарын шинийн 24-ний өдөр тохиож байна. Наран 05:19 цагт мандаж, 20:18 цагт жаргана. Энэ өдөр дэлхийн түүхэнд улс төр, дайн тулаан, шинжлэх ухаан, технологи, соёл урлаг, олон улсын харилцаанд нөлөөлсөн олон чухал үйл явдал өрнөжээ.

• Эрт үе ба дундад зуун

330 он: Византийн эзэнт гүрэн нийслэл хотоо “Нова Рома” хэмээн нэрлэсэн ч удалгүй Константинополь нэрээрээ алдаршжээ. Энэ нь хожмын Зүүн Ромын эзэнт гүрний төв болсон түүхэн хот байв.

868 он: Хятадад “Очир эрдэнийн судар” хэвлэгдэн гарчээ. Уг бүтээлийг дэлхийн хамгийн эртний бүрэн хэвлэмэл номын нэг гэж үздэг.

912 он: Византийн эзэнт гүрний хаан ширээнд Александер суув. Түүний богино хугацааны засаглал Византийн дотоод бодлогод нөлөө үзүүлсэн юм.

1310 он: Францын хаан IV Филипп Темпларын бүлгэмийн 54 гишүүнийг тэрс үзэлтэн хэмээн буруутгаж, амьдаар нь шатаав. Энэ явдал дундад зууны Европын шашин, төрийн зөрчлийн хамгийн харгис жишээний нэг болсон.

1502 он: Христофер Колумб Америк тив рүү хийх сүүлчийн аялалдаа гарчээ. Энэ аялал нь түүний нээлтийн эрин үеийн төгсгөлийн шат болсон юм.

• Шинэ үе ба улс төрийн өөрчлөлт

1647 он: Нью-Амстердам буюу өнөөгийн Нью-Йорк хотын захирагчаар Петер Стайвесант томилогджээ. Түүний үеэс тус хотын хөгжил, худалдааны үүрэг улам нэмэгдсэн байна.

1672 он: Франц-Голландын дайны хүрээнд Францын хаан XIV Луй Голландад халдан довтлох тушаал буулгав. Ингэснээр Европ дахь хүчний тэнцвэрт ноцтой өөрчлөлт гарах эхлэл тавигдсан.

1745 он: Англи, Голланд, Ханноверийн хамтарсан цэргийн хүчин Францын армийн эсрэг тулалдаанд ялалт байгуулжээ.

1792 он: Америкийн далайчин, худалдаачин Роберт Грей Колумб мөрнийг судлах аялалдаа гарсан нь Хойд Америкийн баруун эргийн газарзүйн судалгаанд чухал нөлөө үзүүлсэн.

1812 он: Их Британийн Ерөнхий сайд Спенсер Персеваль парламентын танхимын лоббид халдлагад өртөн амиа алджээ. Тэрээр Их Британийн албан тушаалдаа байхдаа амиа алдсан цорын ганц Ерөнхий сайд болсон юм.

1813 он: Уильям Лоусон, Грегори Блэкслэнд, Уильям Вентворт нар Австралийн Хөх нурууг гаталж, дотоод нутгийг судлах шинэ боломж нээжээ.

1846 он: АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жеймс Нокс Полк Мексикт дайн зарлах эсэх асуудлыг Конгресст тавив. Үүнээс хоёрхон хоногийн дараа Мексик-Америкийн дайн эхэлсэн байна.

1857 он: Энэтхэгийн босогчид Британийн ноёрхлын эсрэг зэвсэгт бослого дэгдээсэн нь тус улсын тусгаар тогтнолын тэмцлийн эхэн үеийн томоохон үйл явдал болсон.

1867 он: Люксембург тусгаар тогтнолоо баталгаажуулж, Европын жижиг улсуудын бие даасан байдлын бэлгэдэл болжээ.

• Шинжлэх ухаан, нийгэм, соёл

1891 он: Оросын угсаа залгамжлах ханхүү Николай Александрович халдлагад өртөн толгойдоо шархаджээ. Энэ хэрэг Японд айлчлах үеэр болсон бөгөөд олон улсын харилцаанд ч нөлөөлсөн байна.

1910 он: АНУ-ын Конгресс Монтана мужид Глейсерийн үндэсний дархан цаазат газрыг байгуулах шийдвэр гаргав. Энэ нь байгаль хамгааллын бодлогод чухал алхам болжээ.

1927 он: АНУ-ын Кино урлагийн академи байгуулагдсан нь хожмын Оскарын шагналын түүхийн эхлэл болсон.

1942 он: Уильям Фолкнерийн “Мосе, буцаж ир” туужийн цоморлиг худалдаанд гарч, Америкийн өмнөд бүсийн нийгэм, ёс суртахууны асуудлыг дахин хөндсөн бүтээл болжээ.

• Дэлхийн дайн ба олон улсын үйл явдал

1943 он: Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Америкийн цэргүүд Атту арлыг эзлэх ажиллагаагаа эхлүүлэв. Энэ нь Алеутын арлууд дахь чухал тулаануудын нэг байлаа.

1944 он: Густафын хамгаалалтын шугамын орчимд холбоотны арми томоохон довтолгоо эхлүүлж, Италийн фронтод ахиц гаргахыг зорьжээ.

1945 он: Окинава руу явж байсан АНУ-ын “Банкер Хилл” нисэх онгоц тээвэрлэгч хөлөг хүчтэй халдлагад өртөж, олон зуун хүн амиа алдсан нь Номхон далайн дайны хамгийн хүнд цохилтуудын нэг болов.

1949 он: Сиам улс дахин Тайланд нэрээ албан ёсоор хэрэглэх болов. Энэ нь тус улсын үндэсний нэршлийн түүхэнд чухал өөрчлөлт болсон юм.

• Орчин үе ба технологи

1960 он: Израйлийн тагнуулын ажилтнууд Аргентинд нууцаар ажиллагаа явуулж, Нацистын Германы өндөр тушаалын офицер Адольф Эйхманныг баривчилжээ. Энэ нь дайны гэмт хэрэгтнүүдийг мөрдөн шалгах түүхэн томоохон үйл явдал болсон.

1972 он: АНУ Невада муж дахь туршилтын талбайдаа цөмийн туршилт хийв. Хүйтэн дайны үеийн зэвсгийн өрсөлдөөний нэг хэсэг энэ байлаа.

1973 он: Пентагоны нууц баримтыг нийтэд дэлгэсэн Даниел Эллсбергтэй холбоотой хэрэг улс төр, хэвлэлийн эрх чөлөөний маргааныг дахин хурцатгав.

• Орчин цаг

1985 он: Английн Брэдфорд Сити клубийн цэнгэлдэх хүрээлэнд гал гарч, 56 хүн амиа алдан, 200 гаруй хүн гэмтжээ. Энэ нь хөлбөмбөгийн аюулгүй байдлын хамгийн эмгэнэлт үйл явдлуудын нэг болсон.

1995 он: Цөмийн зэвсгийг үл дэлгэрүүлэх гэрээг сунгах, бэхжүүлэх асуудлаар дэлхийн олон улс нэгдэн гарын үсэг зурсан нь олон улсын аюулгүй байдлын чухал алхам болсон.

1996 он: Эверестийн оргилд авирч явсан уулчид хүчтэй шуурга, хүйтний улмаас осолдож, есөн хүн амиа алдав. Энэ явдал уулын спортын түүхэн дэх хамгийн эмгэнэлт өдрүүдийн нэг болж үлдсэн.

1997 он: “Гүн цэнхэр” нэртэй компьютер дэлхийн шатрын аварга Гарри Каспаровыг ялж, хиймэл оюун ухаан, тооцооллын технологийн түүхэнд шинэ хуудсыг нээжээ.

1998 он: Энэтхэг Похран дахь газар доорх цөмийн туршилтаа хийж, цөмийн зэвсэгтэй орнуудын эгнээнд хүчтэй дохио өгсөн.

2011 он: Испанид 5.1 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт болж, олон хүний амь нас, эд хөрөнгөд хохирол учруулав.

2013 он: Туркийн Рейханлы хотод бөмбөг дэлбэрч, 52 хүн амиа алдсан нь тус улсын сүүлийн үеийн хамгийн хүнд халдлагын нэг болсон.

2014 он: Конгод хөлбөмбөгийн тоглолтын үеэр үүссэн шахцалдааны улмаас 46 хүн амиа алджээ.

2016 он: Иракийн нийслэл Багдад хотод бөмбөг дэлбэрч, 120 гаруй хүн амиа алдсан нь бүс нутгийн аюулгүй байдлын нөхцөл байдлыг дахин хурцатгав.