ЭНЭ ӨДӨР: Нью-Йорк хотын Карнеги Холл нээгдсэн өдөр

Өнөөдөр буюу тавдугаар сарын 05 нь Григорийн тооллын жилийн 125 дахь өдөр, билгийн тооллын хаврын адаг хар луу сарын шинийн 19-ний өдөр тохиож байна. Наран 05:28 цагт мандаж, 20:10 цагт жаргана. Энэ өдөр дэлхийн түүхэнд улс төр, дайн тулаан, шинжлэх ухаан, технологи, соёл урлаг, олон улсын харилцаанд нөлөөлсөн олон чухал үйл явдал өрнөжээ.

• Эрт үе ба дундад зуун

553 он: Константинополийн хоёрдугаар зөвлөл хуралдаж, Христийн шашны сургаалын маргаантай асуудлуудыг хэлэлцэн шийдвэрлэхийг зорьсон нь Византийн шашны бодлогод чухал нөлөө үзүүлэв.

1215 он: Английн язгууртнууд хаан Жонд үнэнч байдлаа орхисноор эрх мэдлийг нь хязгаарлах шаардлага бий болж, удалгүй түүхэн Магна Карта батлагдах суурь нөхцөл бүрдсэн.

1260 он: Их Монгол Улсын хаан ширээнд Хубилай сууж, Юань гүрнийг байгуулан Хятадын нутагт ноёрхлоо тогтоох эхлэлийг тавив.

1494 он: Христофер Колумб Ямайк аралд хүрч, Карибын бүс дэх Европын нөлөөг тэлэхэд хувь нэмэр оруулав.

• Шинэ үе ба улс төрийн өөрчлөлт

1640 он: Английн хаан I Чарльз парламентаа тарааснаар хаант засаглал ба парламентын зөрчил хурцдаж, иргэний дайнд хүргэх нөхцөл бүрдэв.

1762 он: Орос, Прусс хоёр Санкт-Петербургийн гэрээнд гарын үсэг зурж, Долоон жилийн дайны нэгэн чухал фронт эцэслэв.

1789 он: Францын Ерөнхий зөвлөлийн хурал 1614 оноос хойш анх удаа чуулснаар Францын хувьсгалын эхлэл тавигдсан гэж үздэг.

• Шинжлэх ухаан, нийгэм, соёл

1809 он: Мэри Кийс АНУ-д патент авсан анхны эмэгтэй болж, үйлдвэрлэл, инновацид эмэгтэйчүүдийн оролцооны эхлэлийг бэлгэдэв.

1891 он: Нью-Йорк хотын Карнеги Холл нээгдэж, дэлхийн сонгодог хөгжмийн гол тайзнуудын нэг болов.

1927 он: Виржиниа Вулф “Гэрэлт цамхаг тийш” романаа хэвлүүлж, модернист уран зохиолд шинэ өнгө төрх авчрав.

• Дэлхийн дайн ба олон улсын үйл явдал

1941 он: Хайле Селассие эх орондоо эргэн ирж, Италийн түрэмгийллээс Этиоп улс тусгаар тогтнолоо сэргээв.

1945 он: Чехийн бослого эхэлж, Нацист Германы эсрэг тэмцэл Европ даяар өргөжив. Энэ нь Дэлхийн II дайны төгсгөлийн шатны чухал үйл явдал байв.

• Орчин үе ба шинжлэх ухаан

1961 он: Алан Шепард сансарт ниссэн анхны америк хүн болж, АНУ-ын сансрын хөтөлбөрт шинэ үеийг эхлүүлэв.

1972 он: Палермо хотод болсон нисэх онгоцны ослоор 115 хүн амиа алдаж, Италийн нисэхийн түүхэн дэх хамгийн хүнд ослуудын нэг болов.

• Орчин цаг

1981 он: Ирландын улс төрийн зүтгэлтэн Бобби Сэндс 66 хоногийн өлсгөлөнгийн дараа нас барсан нь олон улсын анхаарлыг татсан улс төрийн эсэргүүцлийн бэлгэдэл болсон.

1994 он: Азербайжан, Арменийн тал Бишкекийн протоколд гарын үсэг зурж, Уулын Карабахын мөргөлдөөн түр намжив.

2010 он: Грекийн өрийн хямралын улмаас улс даяар эсэргүүцлийн жагсаал өрнөж, Европын эдийн засагт нөлөөлөв.

2023 он: Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага “COVID-19” цар тахал дэлхийн хэмжээнд онц байдал биш болсныг зарлаж, гурван жил үргэлжилсэн цар тахлын үе шат албан ёсоор өндөрлөснийг мэдэгдэв.