Өнөөдөр буюу тавдугаар сарын 19 нь Григорийн тооллын жилийн 139 дэх өдөр, билгийн тооллын зуны тэргүүн харагчин могой сарын шинийн 3-ны өдөр тохиож байна. Наран 05:09 цагт мандаж, 20:28 цагт жаргана. Энэ өдөр дэлхийн түүхэнд улс төр, дайн тулаан, шинжлэх ухаан, технологи, соёл урлаг, олон улсын харилцаанд нөлөөлсөн олон чухал үйл явдал өрнөжээ.

• Эрт үе ба дундад зуун

639 он:
Тан гүрний жанжин Ашина Жиешешуай эзэн хаан Тайзоны эсрэг ордны хуйвалдаан зохион байгуулсан нь Тан улсын дотоод эрх мэдлийн тэмцэл ямар хурц байсныг харуулсан үйл явдал болжээ.

715 он:
II Григорий Ромын папаар сонгогдов. Тэрээр 715 оны 5-р сарын 19-нд Ромын бишопоор ариусгагдсан бөгөөд Византийн эзэнт гүрэнтэй харилцах Барууны сүмийн бодлогод хүчтэй нөлөө үзүүлсэн папуудын нэг болсон юм.

1051 он:
Францын хаан I Анри Киевийн гүнж Аннатай гэрлэжээ. Энэ гэрлэлт Баруун Европ, Киевийн Русь хоёрын хаадын удмын холбоог бэхжүүлсэн бөгөөд Анна хожим Францын төрийн амьдралд нөлөө бүхий хатан болсон байна.

1499 он:
Арагоны гүнж Катерин, Уэльсийн хунтайж Артур нар гэрлэв. Энэ нь тухайн үед Англи, Испанийн улс төрийн түншлэлийг бататгах зорилготой байсан бөгөөд Катерин хожим Английн түүхэнд дахин гол дүр болон гарч ирсэн юм.

1535 он:
Жак Картье Хойд Америкт хийх хоёр дахь аяллаа гурван хөлөг, 110 хүний бүрэлдэхүүнтэй эхлүүлэв. Энэ аяллаар тэр Гэгээн Лоренс мөрний сав газрыг гүнзгийрүүлэн судалж, Францын нөлөөг тэлэх дараагийн алхмын суурийг тавьжээ.

1536 он:
Анна Болейныг цаазалсан нь VIII Хенригийн ордны хамгийн дуулиантай, хамгийн харгис улс төрийн үйл явдлуудын нэг болж үлдсэн. Түүний үхэл Английн шашин, ордны бодлого, залгамжлалын асуудалтай салшгүй холбогддог.

1568 он:
I Элизабет Шотландын хатан Мериг баривчлан хорих шийдвэр гаргасан нь Англи, Шотландын хаадын угсааны өрсөлдөөнийг улам хурцатгаж, олон жилийн турш үргэлжилсэн улс төрийн сөргөлдөөний эхлэл болсон юм.

• Шинэ үе ба улс төрийн өөрчлөлт

1643 он:
Рокройн тулаан болж, Францын цэрэг Испанийн хүчийг ялсан нь Европ дахь хүчний тэнцвэрт эргэлт авчирсан түүхэн тулалдаан болсон. Судлаачид энэ үеэс Испанийн хуурай замын цэргийн сүр хүч буурч, Францын нөлөө өсөж эхэлсэн гэж үздэг.

1649 он:
Английн парламент “Английг Хамтын Нөхөрлөл” буюу бүгд найрамдах улс хэмээн зарлаж, хаангүй засаглалын шинэ үеийг эхлүүлжээ. Энэ нь Английн төрийн түүхэнд хаант засгийг түр халсан онцгой үе байсан юм.

1776 он:
Америкийн хувьсгалын үеэр Седарсын тулаанд Эх газрын армийн анги нэгтгэл бууж өгсөн нь тусгаар тогтнолын дайны эхний жилүүдэд эх орончдын өмнө хүнд сорилтууд байсныг харуулжээ.

1780 он:
Канад, Шинэ Английн бүсэд тэнгэр гэнэт харанхуйлж, өдрийн цагаар шөнө мэт болсон хачирхалтай үзэгдлийг хүмүүс айдас, мухар сүсэгтэй холбон тайлбарлаж байв. Энэ өдрийг хожим “Харанхуй өдөр” гэж нэрлэх болсон юм.

1802 он:
Наполеон Бонапарт Хүндэт легион шагналыг бий болгосноор Францын төр, цэрэг, иргэний гавьяаг үнэлэх шинэ тогтолцоог эхлүүлжээ. Өдгөө ч энэ шагнал Францын хамгийн нэр хүндтэй одонгийн нэг хэвээр байна.

1828 он:
Жон Күйнси Адамсын дэмжсэн өндөр татварын бодлого Америкийн дотоодын үйлдвэрлэлийг хамгаалах зорилготой байсан ч бүс нутгийн эдийн засгийн ашиг сонирхлыг хурц мөргөлдүүлсэн маргаантай шийдвэр болсон юм.

1848 он:
Гуадалупе Идальгогийн гэрээ хэрэгжиж, Мексик-Америкийн дайн эцэслэн өндөрлөв. Үүний үр дүнд АНУ өргөн уудам шинэ газар нутаг авч, Хойд Америкийн газрын зураг эрс өөрчлөгджээ.

• Шинжлэх ухаан, нийгэм, соёл

1917 он:
Норвегийн Росенборг хөлбөмбөгийн клуб байгуулагдсан нь хожим тус улсын хөлбөмбөгийн хамгийн амжилттай клубуудын нэг төрөх эхлэл болсон юм.

1922 он:
ЗХУ-д Пионерийн байгууллага байгуулагдаж, хүүхэд залуусыг социалист үзлээр хүмүүжүүлэх төрийн гол бүтцийн нэг болон тогтов. Энэ байгууллага хэдэн арван жилийн турш Зөвлөлтийн нийгмийн амьдралд онцгой байр суурь эзэлсэн юм.

1962 он:
Жон Кеннедигийн төрсөн өдрийн ёслолд Мэрилин Монрогийн дуулсан дуу Америкийн соёл, улс төр, алдартнуудын түүхэнд домог болсон мөч болон үлджээ.

1963 он:
Мартин Лютер Кингийн шоронгоос бичсэн захидал нийтлэгдсэн нь АНУ-ын иргэний эрхийн хөдөлгөөний үзэл санааны хамгийн хүчтэй баримт бичгүүдийн нэг болж, шударга ёс, иргэний эсэргүүцлийн тухай гүн нөлөө бүхий санааг түгээсэн юм.

• Дайн ба олон улсын харилцаа

1919 он:
Мустафа Кемал Ататүрк Самсун хотод газардсан нь Туркийн тусгаар тогтнолын дайны эхлэлийн дохио болсон түүхэн үйл явдал байв. Орчин үеийн Турк улс энэ өдрийг үндэсний сэргэлтийн эхлэл хэмээн онцгойлон дурсан тэмдэглэдэг.

1934 он:
Болгарт Звено бүлэглэл болон армийн удирдлагууд төрийн эргэлт хийж, Кимон Георгиев ерөнхий сайд болсон нь тус улсын улс төрийн тогтолцоог хүчтэй донсолгосон үйл явдал байлаа.

1950 он:
Египет Суэцийн сувгаар Израилийн хөлөг нэвтрүүлэхгүй байх шийдвэр гаргаснаар Ойрх Дорнодын хурцадмал байдал улам өсөж, бүс нутгийн худалдаа, аюулгүй байдалд том нөлөө үзүүлжээ.

1986 он:
Роналд Рейган галт зэвсэг эзэмшигчдийг хамгаалах тухай хуульд гарын үсэг зурсан нь АНУ-ын зэвсгийн эрх, хяналтын талаарх олон жилийн маргааныг улам хурцатгасан түүхэн шийдвэр болсон юм.

1991 он:
Хорват тусгаар тогтнох эсэх асуудлаар бүх нийтийн санал асуулга явуулсан нь Югославын задралын үеийн хамгийн шийдвэрлэх улс төрийн алхмуудын нэг болжээ.

• Орчин цаг

2007 он:
Румын улсын Ерөнхийлөгч Траян Бэсескуг түдгэлзүүлсэн нь тус улсын төрийн дээд түвшний улс төрийн зөрчил оргилдоо хүрснийг илтгэсэн хэрэг байв.

2010 он:
Тайландад ардчиллын төлөөх хөдөлгөөн, зэвсэгт хүчний хоорондын сөргөлдөөн хурцдаж, улмаар хөдөлгөөний удирдагчдыг баривчлах ажиллагаа эхэлжээ. Энэ нь тус улсын улс төрийн хямралын хамгийн хурц өдрүүдийн нэг болсон юм.

2012 он:
Сирийн Дейр-эз-Зор хотын цэргийн байгууламжийн ойролцоо тэсрэх бөмбөг дэлбэрсэн нь тус улсын иргэний дайны үед гарч байсан цуврал халдлагын нэг байлаа.

2015 он:
Калифорнийн эргийн газрын тосны алдагдал байгаль орчинд ноцтой хохирол учруулж, далайн эргийн эмзэг экосистемд сөргөөр нөлөөлсөн томоохон осол болов.

2016 он:
Парисаас Каир чиглэлд ниссэн Египетийн агаарын тээврийн 804 дүгээр нислэг Газрын дундад тэнгист осолдож, онгоцонд байсан бүх хүн амь үрэгдсэн нь олон улсын анхаарлыг татсан эмгэнэлт хэрэг болсон юм.

2018 он:
Ханхүү Харри, Меган Маркл нарын хурим Жорж гэгээнтний сүмд болж, дэлхий даяар асар олон үзэгчийн анхаарлыг татсан Британийн хааны гэр бүлийн томоохон ёслол болов.