Өнөөдөр буюу тавдугаар сарын 25 нь Григорийн тооллын жилийн 145 дахь өдөр, билгийн тооллын зуны тэргүүн харагчин могой сарын шинийн 9-ний өдөр тохиож байна. Наран 05:03 цагт мандаж, 20:35 цагт жаргана. Энэ өдөр дэлхийн түүхэнд улс төр, дайн тулаан, шинжлэх ухаан, технологи, соёл урлаг, олон улсын харилцаанд нөлөөлсөн олон чухал үйл явдал өрнөжээ.

• Эрт үе ба дундад зуун

МЭӨ 240 он:
Хейлийн сүүлт одыг түүхэн сурвалжид анх удаа тэмдэглэсэн гэж үздэг. Энэ нь хүн төрөлхтөн тэнгэрийн биетийн давтамжит хөдөлгөөнийг ажиглаж, тэмдэглэн үлдээж байсан хамгийн эртний чухал баримтуудын нэг юм.

1521 он:
Ариун Ромын эзэнт гүрний хаан V Чарльз Мартин Лютерийг тэрс үзэлтэн хэмээн зарласнаар Европ дахь шашны шинэчлэлийн тэмцэл улам хурцдав. Энэ шийдвэр нь Католик сүм ба Шинэчлэлийн хөдөлгөөний зөрчлийг илүү ил тод, өргөн хүрээтэй болгосон юм.

1644 он:
Мин улсын жанжин Ву Сангуй Манжийн талтай хүч хавсран Цагаан хэрмийн стратегийн гол гарцыг нээж өгснөөр Бээжинд нэвтрэх зам тавигджээ. Энэ үйл явдал Хятадын түүхэнд Минээс Чин гүрэн рүү шилжих том эргэлтийн нэг болсон юм.

• Шинэ үе ба улс төрийн өөрчлөлт

1809 он:
Чукуисака хотод эх оронч хөдөлгөөн өрнөсөн нь Өмнөд Америк дахь Испанийн колоничлолын эсрэг тэмцлийн эхний том дохионы нэг болов. Энэ үйл явдлыг Боливийн тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний эхлэлтэй холбон үздэг.

1819 он:
Аргентины Үндсэн хууль батлагдсан нь тус улсын төрийн байгуулал, тусгаар тогтнолын үзэл санааг бэхжүүлэх нэг алхам болсон байна. Энэ үе бол Латин Америкийн улс орнуудын тусгаар тогтнолын хөдөлгөөн эрчимжиж байсан онцгой цаг үе байв.

1833 он:
Чили улс Үндсэн хуулиа баталснаар төрийн шинэ тогтолцоогоо албан ёсоор бэхжүүлжээ. Энэхүү Үндсэн хууль нь XIX зууны турш Чилийн улс төрийн тогтвортой байдлын нэг тулгуур болсон гэж үздэг.

1869 он:
Венийн дуурийн театрын барилга нээгдсэн нь Европын сонгодог урлаг, театрын түүхэнд томоохон үйл явдал болов. Өнөөдөр ч энэ театр дэлхийн хамгийн нэр хүндтэй хөгжмийн тайзнуудын нэг хэвээр байна.

• Шинжлэх ухаан, нийгэм, соёл

1895 он:
Оскар Уайлд хоёр жилийн хорих ял сонссон нь Английн нийгэм, ёс суртахууны ойлголт ямар хатуу байсныг харуулсан дуулиант хэрэг болсон юм. Түүний амьдрал, уран бүтээлд энэ ял асар хүнд цохилт болсон ч хожим Уайлд дэлхийн утга зохиолын сонгодог төлөөлөгч хэвээр үлджээ.

1953 он:
АНУ цөмийн их буу туршсан нь Хүйтэн дайны үеийн зэвсгийн өрсөлдөөний хамгийн содон, бас хамгийн хэтэрхий туршилтуудын нэг болж үлдсэн. Энэ нь цөмийн зэвсгийг улам олон төрлийн платформд ашиглахыг оролдож байсан үеийн илэрхийлэл байв.

1961 он:
Ерөнхийлөгч Жон Ф. Кеннеди Конгрессийн өмнө АНУ-ыг Саран дээр хүн буулгах зорилт дэвшүүлснээр сансар судлалын түүхэн дэх хамгийн зоригтой үндэсний хөтөлбөрүүдийн нэг албан ёсоор эхэлжээ. Энэ нь хожмын “Аполло” хөтөлбөрийн стратегийн суурь болсон юм.

1963 он:
Аддис-Абебад Африкийн Нэгдсэн Байгууллага байгуулагдсан нь тивийн улс орнуудын эв нэгдэл, хамтын ажиллагааны шинэ үеийг эхлүүлэв. Хожим энэ байгууллага Африкийн Холбоо болж өргөжсөн юм.

1966 он:
“Эксплорер-32” хөлөг амжилттай хөөрсөн нь дэлхийн дээд агаар мандал, сансрын орчныг судлах Америкийн судалгааны ажлын нэг чухал алхам болсон байна.

1968 он:
Сент-Луис хотын бэлгэ тэмдэг болсон “Gateway Arch” байгууламж нээгдсэн нь Америкийн баруун тийш тэлэлтийн түүхийг бэлгэдсэн, орчин үеийн архитектурын гайхамшигт бүтээлүүдийн нэг болжээ.

1977 он:
“Оддын дайн” кино нээлтээ хийснээр дэлхийн кино урлаг, поп соёлын түүхэнд шинэ эрин эхэлсэн. Энэ бүтээл зөвхөн кино бус, олон үеийн төсөөлөл, шинжлэх ухааны уран зөгнөлийн соёлыг бүхэлд нь өөрчилсөн юм.

• Дайн ба олон улсын харилцаа

1946 он:
Трансиорданы парламент I Абдуллаг улсын удирдагчаар баталгаажуулсан нь хожмын Иордан улсын төрийн тусгаар тогтнол, хаант засгийн тогтолцооны үндэс суурийг бэхжүүлсэн үйл явдал байв.

1979 он:
Чикагогоос хөөрсөн 191 дүгээр нислэг осолдож, бүх зорчигч, багийнхан амиа алдсан нь Америкийн иргэний нисэхийн түүхэн дэх хамгийн эмгэнэлт ослуудын нэг болсон. Энэ хэрэг нисэхийн аюулгүй байдлын дүрэм, шалгалтын тогтолцоог дахин чангатгахад нөлөөлсөн юм.

1981 он:
Булангийн орнуудын хамтын ажиллагааны зөвлөл байгуулагдсан нь Персийн булан орчмын зургаан улсын улс төр, эдийн засаг, аюулгүй байдлын хамтын ажиллагааг институцчилсан түүхэн алхам болсон юм.

1982 он:
Фолклендын дайны үеэр Аргентины нисэх хүчин Британийн “Ковентри” байлдааны хөлгийг живүүлсэн нь уг дайны хамгийн хүчтэй тэнгисийн мөргөлдөөнүүдийн нэг болж үлджээ.

1997 он:
Сьерра-Леонд төрийн эргэлт болж Ерөнхийлөгч Ахмад Тежан Каббаг түлхэн унагасан нь Баруун Африкийн тогтворгүй байдлыг улам даамжруулсан хэрэг байв. Энэ үйл явдал тус улсад ардчилал, зэвсэгт бүлэглэл, төрийн эрх мэдлийн тэмцэл ямар эмзэг байсныг харуулсан юм.

2000 он:
Израил Ливаны өмнөд хэсгээс цэргээ гаргаснаар 22 жил үргэлжилсэн эзлэн хяналтын үе дуусав. Ливанд энэ өдрийг чөлөөлөгдсөн өдөр хэмээн дурсан тэмдэглэдэг.

2009 он:
Умард Солонгос хоёр дахь цөмийн туршилтаа хийснээр бүс нутгийн аюулгүй байдал, олон улсын дипломат харилцаанд шинэ хурцадмал байдал үүсгэсэн. Үүнийг дэлхийн олон улс ширүүн шүүмжилсэн юм.

• Орчин цаг

2001 он:
Эрик Вайхэнмайер Эверестэд гарснаар дэлхийн хамгийн өндөр оргилд хүрсэн анхны хараагүй хүн болжээ. Энэ нь хүний тэсвэр, хүсэл тэмүүлэл, боломжийн тухай дэлхий нийтийг алмайруулсан түүхэн амжилт болсон юм.

2011 он:
“Опра Уинфри шоу” 25 жилийн дараа эцсийн дугаараа цацсанаар Америкийн телевизийн түүхэн дэх хамгийн нөлөө бүхий ток шоуны нэг өндөрлөв. Энэ нэвтрүүлэг олон сая хүний амьдрал, сэтгэлгээ, хэвлэл мэдээллийн соёлд гүн ул мөр үлдээсэн юм.

2012 он:
“SpaceX” компанийн сансрын хөлөг Олон улсын сансрын станцтай амжилттай холбогдсон нь хувийн хэвшлийн сансар судлалын түүхэнд шинэ хуудсыг нээсэн. Энэ бол арилжааны зориулалттай хөлөг станцтай холбогдсон анхны тохиолдол байлаа.

2013 он:
Энэтхэгийн Чаттисгарх мужид маоист халдлага болж олон хүн амиа алдсан нь тус улсын дотоод аюулгүй байдлын том сорилтын нэг болж үлджээ.

2013 он:
Пакистаны Гужарат хотод хийн хоолой дэлбэрч, хүний амь эрсэдсэн нь дэд бүтцийн аюулгүй байдал, хот байгуулалтын эрсдэлийн асуудлыг дахин сөхсөн эмгэнэлт хэрэг болсон.