Дэлхийн цаг агаар, уур амьсгалд хүчтэй нөлөө үзүүлдэг байгалийн үзэгдлүүдийн нэг нь Эль Ниньо юм.

Эль Ниньо гэдэг нь Номхон далайн экватор орчмын төв болон зүүн хэсгийн далайн гадаргын ус олон сарын турш хэвийнээс дулаарах үзэгдлийг хэлдэг. Испани хэлний “El Niño” буюу “хүү” гэсэн утгатай энэ нэршил анх Өмнөд Америкийн эрэг орчмын загасчдын ажиглалтаас үүсжээ.

Энгийн үед Номхон далайн экватор орчимд салхи зүүнээс баруун тийш үлээж, дулаан усыг Ази, Австралийн чиглэлд шахдаг. Харин Эль Ниньо үүсэх үед энэ салхи суларч, дулаан ус Номхон далайн зүүн хэсэг рүү шилжинэ. Үүний улмаас далай, агаар мандлын харилцан үйлчлэл өөрчлөгдөж, дэлхийн олон бүс нутагт цаг агаарын хэв шинж алдагддаг.

Эль Ниньогийн үед зарим бүс нутагт аадар бороо, үер нэмэгдэх бол зарим газарт ган, хуурайшилт, ой хээрийн түймрийн эрсдэл өсдөг. Тухайлбал, Өмнөд Америкийн зарим хэсэгт хур тунадас ихсэх, Австрали, Зүүн өмнөд Азийн зарим оронд хуурайшилт нэмэгдэх хандлагатай байдаг.

Мөн Эль Ниньо дэлхийн дундаж температур нэмэгдэхэд нөлөөлж болдог. Далайн гадаргын температур өсөх нь агаар мандлын дулааны солилцоог өөрчилж, халуун давлагаа, ган, үер зэрэг эрсдэлийг нэмэгдүүлэх хүчин зүйл болдог.

Эль Ниньогийн эсрэг үзэгдлийг Ла Нинья гэж нэрлэдэг. Энэ үед Номхон далайн экватор орчмын ус хэвийнээс сэрүүсэж, дэлхийн цаг агаарын хэв шинж өөр чиглэлээр өөрчлөгдөнө. Эль Ниньо, Ла Нинья хоёр нь хамтдаа ENSO буюу “Эль Ниньо–Өмнөд хэлбэлзэл” хэмээх уур амьсгалын мөчлөгийн нэг хэсэг юм.

Эдгээр үзэгдэл нь ихэвчлэн хэдэн жил тутам давтагддаг бөгөөд үргэлжлэх хугацаа, хүч нь харилцан адилгүй байдаг. Тиймээс цаг уурчид далайн гадаргын температур, салхины чиглэл, атмосферийн даралт зэрэг олон үзүүлэлтийг хамтад нь ажиглаж, урьдчилан мэдээлэл гаргадаг.

Монголын хувьд Эль Ниньогийн нөлөө шууд, нэг хэвийн илэрдэггүй. Гэхдээ дэлхийн агаар мандлын урсгал, бүс нутгийн температур, хур тунадасны горимд өөрчлөлт оруулах замаар манай орны улирлын цаг агаарын төлөвт тодорхой хэмжээгээр нөлөөлөх боломжтой. Иймээс ган, зуд, хуурайшилт, үер усны эрсдэлийг үнэлэхдээ олон улсын уур амьсгалын төлөв болон дотоодын цаг уурын ажиглалтыг хамтад нь харгалзан үздэг.

Өөрөөр хэлбэл, Эль Ниньо бол ганц удаагийн шуурга, эсвэл богино хугацааны цаг агаарын үзэгдэл биш. Энэ нь далай, агаар мандлын харилцан үйлчлэлээс үүсдэг, дэлхийн уур амьсгалд өргөн хүрээтэй нөлөө үзүүлдэг байгалийн томоохон мөчлөг юм.